Écrits anonymes sur la musique au XVe siècle (2/4)
Écrits relatifs à la musique ( 580-1764) : Index chronologique
1. de Musica manualis cum tonale à Dictis super addenda diligenter
2. de Dicunt multi à M.J.C. de modo
3. de Modus cantandi versiculum à Pri re la. Se re fa
4. de Primo dividatur à Ze lernen dy figurlichen musica

Dicunt multi, anonyme XVe
Dicunt multi quod laudare Dominum [...]
Manuscrits
- Ms. A CVIII 2 (203), Praha, Prazkéo hradu, knihovna metropolitní kapituly, daté d'avant 1414

Ditonus fit ex duobus, anonyme XVe
Ditonus fit ex duobus tonis immediate coniunctis [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 100v-102
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525. Copié par William Chelle, f. 33-34v

De cantu passioni, anonyme XVe
At illi dixerunt
Manuscrits
- Ms. Cod. II. lat 2, 2° 6, Harburg, Bibliothek
Éditions
- GÖLLNER THEODOR, Die mehrstimmigen liturgischen Lesungen (2v). Dans «Münchener Veröffentlichungen zur Musikgeschichte» (15), Tutzing 1969, p. 131-133

Dispendiosa sub compendio, anonyme XVe, Belgique
Dispendiosa sub compendio tradere facile quoniam non est [...] speculationis opus est praxis (abrégé)
Manuscrits
- Ms. 10162/66, Bruxelles, Bibliothèque royale, origine liègeoise (abbaye Sainte-Laurence), XVe siècle, f. 36r-42v

Dispondeus, Anonyme XVe
Dispondeus / Piricheus / Dactilus [...]
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 55

Ditonus est consonantia, anonyme XVe
Ditonus est consonantia constans ex duobus tonis [...]
Manuscrits
- Ms. R.14.26 (899), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, XVe siècle, f. 120rv

Differentia est inter, anonyme XVe
Differentia est inter motetos
Differentia est inter Rondellis Balladis vireletis et motetis et fuga [...]
Manuscrits
- Ms. II, 1, 2°, 38, Augsburg, Universitätsbibliothek, daté 1473-1576, f. 173va
- Ms. Clm 18947, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 239-240, Musica est motus vocum rationabilium in arsim vel thesim
- Ms. Lat. 36, Philadelphia, University of Pennsylvania, Charles Patterson Van Pelt Library, origine allemande, daté 1437, f. 207
Éditions
- STAEHELIN MARTIN, Beschreibungen und Beispiele musikalischer Formen in einem unbeachteten Traktat des frühen 15. Jahrhunderts. Dans «Archiv für Musikwissenschaft» (21) 1974, p. 237-242 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Divide per quatuor a primo byduro, anonyme XVe, Allemagne
Divide per quatuor a primo byduro usque ad stephanum tunc habebis primum elami [...] (division du monocorde)
Manuscrits
- Ms. theol. lat. fol. 155, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, origine allemande, XVe siècle, f. 83v

Divide primo inter b, anonyme XVe, Allemagne
Divide primo inter b durum et stephanum 16 distinctiones (mesure du monocorde)
Manuscrits
- Ms. theol. lat. qu. 152, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, origine allemande, daté 1408 & 1412, f. 144v
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles). Paris 1996, p. 224
Bibliographie
- ACHTEN G., Die theologischen lateinischen Handschriften in quarto. Wiesbaden 1979, p. 59-63

Divina auxiliante, Anonyme XVe
Divina auxiliante gratia brevem tractatum compilare intendo
Manuscrits
- Ms. Ashburnham 1119, Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, première moitié XVe siècle, f. 33r
- Ms. 606 (IV. 9), Pisa, Biblioteca Universitaria, originaire du Nord-Est de l'Italie, daté 1429 ou plus tard, f. 111
- Ms. B 83, Roma, Biblioteca Vallicelliana, origine italienne, XVe siècle, f. 18rv

Dominica in adventu domini, anonyme XVe
Dominica in adventu domini ymnum cantatur [...]
Manuscrits
- Ms. Royal 2.1.II, London, British Library, British Library, origine supposée anglaise ou à Koblenz, XVe siècle, f. 95-96

Diapason ex septem, anonyme XVe
Diapason ex septem intervalles constants septem complecitur [...] (figure de l'octave, de la quinte et de la quarte.)
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 42r

De musica intervallosa, anonyme XVe
De musica intervallosa. Voces discrete sibi invicem forma id est specie differentes [...]
Manuscrits
- Ms. Pluteo XXIX. 48, Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, XVe siècle, f. 1r-7v

Enchirias musicus, anonyme XVe, Pologne
Enchirias musicus sic format monocordum ad propositum [...]
Manuscrits
- Ms. 1861, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, origine supposée à Cracovie, daté de v. 1445, f. 68

En el comienço del mundo, anonyme XVe, Espagne
En el comienço del mundo en la primera hedat [...]
Manuscrits
- Ms. ç.III.23, El Escorial, Real Biblioteca del Monasterio de San Lorenzo, origine espagnole, fin XVe siècle, f. 1-50

Epitritus est figura, anonyme XVe, Angleterre
Epitritus est figura et pertinet ad accentum [...]
Manuscrits
- Ms. Pepys 1236, Cambridge, Magdalene College, origine anglaise (Christ Church, Canterbury?), XVe siècle, f. 104-108v, Epitritus est figura et pertinet ad accentum [...]

Est autem ergo specialiter, anonyme XVe, Allemagne
[a] Est autem ergo specialiter videndum quod huius operis due sunt partes principales [...] Quatum item ad primam partem [...] (fragment de traité de plain-chant) ; [b] Notandum impares toni scilicet primus tertius quintus, septimus [...] (sur les tons) ; [c] Tonus est regula cuiuslibet cantus artificialis secundum rationem ascendendi et descendendi [...] (sur les tons)
Manuscrits
- Ms. Mc 48, Tübingen, Universitätsbibliothek, origine allemande, fin XVe siècle, [a], f. 14-17; [b], f. 18; [c], f. 18v-21

Est manus signum cantus, Anonyme XVe, Allemagne
Est manus signum cantus cuiuslibet dugnum [...] (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 7614, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté de v. 1420, f. 87-95v, Est manus signum cantus cuiuslibet signum (main de solmisation) [...] Claves a ad c graves dat musica recte [...] res sunt in manu cantum dividere [...] Unica si fuerit vox invariata manebit [...] Gamma in linea post are in spacio loca [...] Ter terni sunt modi [...] Sunt etenim modi quibus cantus petit formari [...] Vox vult equari vocalis apte servari [...] Est mos tonorum octo ponere modernorum [...] Notandum quinque sunt modi numeri qui valent consonantias efficere musicales [...] Notandum quod duplex est proportio, quaedam est proportio equalitatis [...]

Et est notandum, anonyme XVe, Allemagne
Et est notandum de tercio tono et habet tres differencias [...]
Manuscrits
- Ms. IV.Q.81, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, originaire de Dresde, seconde moitié XVe siècle, f. 241-250v & 395rv & 404

Et natura fert, anonyme XVe, Italie
Et natura fert, ut extrema ex altera parte [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 26

Anonyme de Coussemaker XI (3), anonyme XVe, Allemagne
[Ars componendi cantum figurativum simphorice ac dulciter sonantem], Et primo de contrapuncto plano [...] Sequitur hic aliqua declaratio atque denominatio cum realibus exemplis omnium proportionum]
Manuscrits
- Ms. Add. 34200, London, British Library, origine allemande, daté de v. 1450, f. 34-35
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 328-331
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (III) p. 462-465; 471-474
- WINGELL RICHARD JOSEPH, Anonymous XI (CS III): An Edition, Translation, and Com-mentary (thèse) [3 v.]. University of Southern California 1973 [482 p.] [édition électronique de l'Université d'Indiana]
Bibliographie
- WINGELL, RICHARD JOSEPH, Anonymous XI and Questions of Terminology in Theoretical Writings of the Middle Ages and Renaissance. Dans Music «Theory Spectrum» (1) 1979, p. 121-28

Et primo viginti littere, anonyme XVe, Italie
Et primo viginti littere cantus a b c d e f g [...]
Manuscrits
- Ms. Fields 5096, San Marino, The Huntington Library, origine italienne, XVe siècle, f. 1-46
Voir: « Primo igitur scire debes quod viginti sunt littere in manu cantu [...] »

Ars cuiuslibet discantus, anonyme XVe, Allemagne
Ars cuiuslibet discantus. Et primo de sincopatione cuiuslibet note unum sciendum est quod contra unam perfeetam brevem possumus [...] Ulterius sciendum quod quando sit sincopatio contra unam semibrevem [...] Notandum quod etiam discantus debet incipi in perfecta specie [...] Ulterius sciendum quod discantus in tonis imparibus non potest ascendere [...] sub fine ihius discantus exemplum patet praedicanti
Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 332-333

Et primo nota quod quando, anonyme XVe, Allemagne
[a] Et primo nota quod quando aliquis per medium notatu et cantandu [...] (porportions) ; [b] Proportio sesquitertia epitrita sisterna priam dyatessaron est quando maior numerus continet [...] (proportions) ; [c] De proportionibus collateralibus [...] Epogdarum grece dicitur sequioctavus…Epitria grece dicitur sesquitertia [...] ; [e] extrait de la musica de Boèce ; [f] Cordarum nomina primitus a Graecis musicis inventa [...]
Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f [a], f. 378-379; [b], f. 379-380; [c], f. 381-382; [d], f. 382-383; [e], f. 384-385

Et quia ubi terminantur species, anonyme XVe, Allemagne
Et quia ubi terminantur species musice ibi incipit practica. Ideo de tractatu de contrapuncto (traité de contrepoint)
Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 386-397

Etsi bestialium, anonyme XVe, Pologne
Etsi bestialium. Iste liber cuius subiectum est numerus sonorum [...]
Manuscrits
- Ms. 1927, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, origine cracovienne, daté 1445-1448, f. 239-241v,

Etsi huius preclarissime, anonyme XVe, Allemagne
[a] Etsi huius preclarissime artis musice comoditates tum propter eius [...] (traité de plain-chant) ; [b] Musica scientia utilis ac delectabilis que ex plerisque viris erudissimis maxime approbatur [...] (traité de musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. 103/1, Regensburg, Turn- und Taxis'sche Hofbibliothek, origine allemande, fin XVe, début XVIe siècle, [a] = f. 2-15 avec main et tableau de solmisation) [b] = f. 16-33v

Exerpta musice omnis cantus, anonyme XVe, Allemagne
Exerpta musice omnis cantus gregoriani pitagorici et contrapuncti simplicis
Éditions
- Köln, Johann Landen v. 1496 (1 exemplaire conservé)

Ex his enim mensurationibus, anonyme XVe, Pologne
Ex his enim mensurationibus claret tonum partiri in duo equa [...]
Manuscrits
- Ms. 1861, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, origine supposée à Cracovie, daté de v. 1445, f. 64

Ex quo presens notitia, anonyme XVe
Ex quo presens notitia de qua nostra versatur speculatio est musicalis [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Mus. ms. theor. 1550, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, XVe siècle, f. 1-14v, E x quo presens notitia de qua nostra versatur speculatio est musicalis [...] ; f. 16-17v, Tonus est regula per ascensum et descensum [...]

Ex quo omnes universasque regulas, anonyme XVe, Allemagne
Ex quo omnes universasque regulas ipsius musice addiscire nequeant [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 4382, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1405; Ms. Clm 21311, id., origine allemande, daté 1487, f. 74-104

Ex quo enim scolasticum gradum, anonyme XVe, Allemagne
Ex quo enim scolasticum gradum dignitatis concrevit altissimunque sacerdotum [...] (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 4387, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 39-44

Ex quo nostra intentio, anonyme XVe, Allemagne
Ex quo nostra intentio circa artis musice modum cantandi velit versari [...]
Manuscrits
- Ms. Clm 21311, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1487, f. 104-126

Faut. C faut ac binas, anonyme XVe, Allemagne
Faut. C faut ac binas ut fa retinet sibi voces [...] (formules versifiées de solmisation)
Manuscrits
- Ms. Hs. II 223, Mainz, Stadtbibliothek, origine allemande, daté XVe Siècle, f. 242rv

Felix Magdalene cantandi, anonyme XVe
Felix Magdalene cantandi prominet arte [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 53rv

Fertur quamquam, anonyme XVe, Pologne
Fertur quamquam Pitagoras primordialis musices huius tamen eum preter nonnulli inventores esse [...]
Manuscrits
- Ms. 2297/I, Wrocław, Zaklad Narodowy im. Ossolinskich Polskiej Akademii Nauk. Biblioteka, origine Cracovienne supposée, f. 1-12

Finit in D vel in a primus tonus, anonyme XVe, Italie
Finit in D vel in a primus tonus atque secundus [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 19v

Figura est representatio, anonyme XVe, Bohême ou Saxe
Figura est representatio recte atque omisse vocis [...]
Manuscrits
Ms. 125 MS c 36 (138g), Praha, Národní muzeum, originaire de Bohême ou de Saxe, daté de v. 1515-1520, f. 1-20v

Figura proportionum, anonyme XVe, Angleterre
Figura proportionum in quantitate discreta
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 56v

Formula rite, anonyme XVe
Formula rite tono primo datur ista Memento [...]
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 141v

Fragilitas humane nature, anonyme XVe, Allemagne
Fragilitas humane nature heu quippe per experientiam manifestatem cottidianam [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. De 4, Tübingen, Universitätsbibliothek, origine allemande, XVe-XVIe siècles, f. 217-234 (f. 221-22, main et tableau de solmisation)

Fratres charissimi non scientia, anonyme XVe, Allemagne
Fratres charissimi non scientia sed charitate et obendentia sunt motus vobis charitatis ac servitutis praestare [...]
Manuscrits
- Ms. Clm 30058 (olim Mus. Mss. 1571), München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, fin XVe-début XVIe siècle, f. 1-68

Gamaut are bmi, anonyme XVe
Gamaut are bmi [...] Et nota quod tres sunt cantus in genere [...]
Manuscrits
- Ms. Cpv 4702, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XIVe siècle, f. 86r-90v (début de traité) [édition électronique de l'Université d'Indiana]
- Ms. Clm 19818, München, Bayerische Staatsbibliothek, première moitié XVe siècle, f. 274v (parmi trois formules de solmisation, dont celle de H. Heger, Cantus in manu)
- Ms. Add. 31388, London, British Library, originaire de l'abbaye bénédictine de Saint-Ulrich et Afra (Augsburg), daté 1497, f. 9v
- Ms. 47, Kornik (PL), Biblioteka Kórnicka, originaire de Kornik, seconde moitié XVe siècle, f. 247-250
- Ms. XI.D.7 (2041), Praha, Národní knihovna (dríve Universitní knihovna), origine tchèque, première moitié XVe siècle, f. 21v-23, Gamaut are bemi cephaut desolre [...]

Nota gamaut habet unam scilicet, anonyme XVe, Allemagne
Nota gamaut habet unam scilicet .ut. ascendo et descendo
Gamaut qui voces habet unam scilicet ut [...] (traité de solmisation)
Manuscrits
- Ms. Hs. II 223, Mainz, Stadtbibliothek, origine allemande, XVe Siècle, f. 241rv
- Ms. Clm 19818, München, Bayerische Staatsbibliothek, première moitié XVe siècle, f. 280v; Ms. Clm 24809, id., origine allemande, daté de v. 1406-1417, f. 148ra-rb

Gama epogdoa, anonyme XVe, Espagne
Gama epogdoa [...] a nete hyperboleon (les noms des modes grecs)
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 20-22r, C Epogdeus a prolambanomenos
- Ms. II I 406 (Magliab. XIX 19), Firenze, Biblioteca Nazionale, origine italienne, XVe siècle, f. 5r; Ms. lat. Cl. VIII, 85 (3579), Venezia, Biblioteca Marciana, origine italienne, daté 1464, f. 47v

Haec algorismus ars, anonyme XVe
Haec algorismus ars presens dicitur [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 74v-81v

Haec est de organorum, anonyme XVe, Allemagne
Haec est de organorum structura [...] (mesure des tuyaux d'orgue)
Manuscrits
- Ms. 554, Erlangen, Universitätsbibliothek, origine allemande, daté 1454-1480, f. 204v

Haec sunt mutationes, anonyme XVe, Italie
Haec sunt mutationes ascendendo de b quadrum grave [. . .]
Manuscrits
- Ms. Cappon. lat. 206, Roma, Biblioteca Vaticana, origine italienne, XVe siècle, f. 16r-31v

Her folwith a litil tretise, anonyme XVe
Here folwith a litil tretise acording to the ferst tretrise [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie du Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 113v-116 [ édition électronique de l'Université d'Indiana]
Éditions modernes
- MEECH SANFORD B., Three Musical Treatises in English From a Fifteenth-Century Manuscript. Dans « Speculum » (10) 1935, p. 235-269 at 258-65 [ édition électronique de l'Université d'Indiana]
- BUKOFZER MANFRED, Geschichte des englischen Diskants und des Fauxbourdons nach den theoretischen Quellen. Dans « Sammlung musikwissenschaftlicher Abhandlungen » (21), Heitz, Strassbourg 1936, p. 146-53 [édition électronique de l'Université d'Indiana]
- GEORGIADES THRASYBULOS, Englische Diskanttraktate aus der ersten Hälfte des 15. Jahrhunderts: Untersuchungen zur Entwicklung der Mehrstimmigkeit im Mittelalter. Dans « Schriftenreihe des Musikwissenschaftlichen Seminars der Universität München » (3), Selbstverlag und Auslieferung: Musikwissenschaftliches Seminar der Universität München, 1937, p. 23-27 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Hic est ars motetorum, anonyme XVe, Italie
Hic est ars motetorum tam in notis simplicibus [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 30rv

His sex formantur, anonyme XVe, Italie
His sex formantur [...]
Manuscrits
Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 98
Éditions modernes
- MICHELS ULRICH, Johannis de Muris Notitia artis musicae et Compendium musicae practicae; Petrus de Sancto Dionysio Tractatus de musica. Dans « Corpus scriptorum de musica » (17), American Institute of Musicology, Roma 1972, p. 160-166 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

In arte motetorum sive discantuum, anonyme XVe, Allemagne
In arte motetorum sive discantuum sunt sex modi notularum scilicet maxima [...] (traité des ligatures)
Manuscrits
- Ms. Hs. 44, Trier, Seminar-Bibliothek, XVe siècle, f. 342

In c natura, anonyme XVe, Allemagne
In c natura f b mol g que b dura. Wo eyn c ist in der hant [...] Wie vil sein gesagk in der hant? [...]
Manuscrits
- Ms. XI.F.2 (94), Praha, Národní knihovna (dríve Universitní knihovna), origine allemande, seconde moitié XVe siècle, f. 4-11v

Incipit unumquodlibet, anonyme XVe
Incipit unumquodlibet in arte musicali tam practica quam teorica (définitions des termes musicaux)
Éditions
- CZAGÁNY ZSUZSA, Ein «Diffinitorium musicum» aus dem späten 15. Jahrhundert. Dans «Cantus Planus», Budapest 1992, p. 127-139 [International Musicological Society Study Group, Communication à la 4e rencontre de Pécs (1990)] [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Incipiunt regule contrapunctus, anonyme XVe, Italie
Incipiunt regule contrapunctus. Videlicet. Primo notandum quid sit contrapunctus [...]
Manuscrits
- Ms. Cappon. lat. 206, Roma, Biblioteca Vaticana, origine italienne, XVe siècle, f. 33r-34v

Octo sunt toni scilicet, anonyme XVe
Incipit rude documentum tonorum sed valde utile et hiis qui intelligunt [...] Octo sunt toni scilicet [...] (sur les modes)
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 19-20
- Ms. II I 406 (Magliab. XIX 19), Firenze, Biblioteca Nazionale, origine italienne, XVe siècle, f. 5r

Incipit musica compemdiosa, anonyme XVe
Incipit musica compendiosa. Sapientia clamitat in plateis. Si quis dligit eam [...]
Manuscrits
- Ms. a VI 44, Salzburg, Abtei Sankt Peter, daté 1490, f. 23r-41r, de larges emprunts à Johannes Afflighemensis: le chapitre 4 est repris du 2 de Johannes Afflighemensis; le 5 du 17; le 6 du 17; le 7 du 2; le 8 du 4

In convertendo dominus, anonyme XVe, Allemagne
In convertendo dominus captivatem syon [...] Sequuntur intonationes super Magnificat et Benedictus [...] (formules d'accentuation suivies d'un tonaire)
Manuscrits
- Ms. 17.19 Aug. 4° (cat. 3109), Wolfenbüttel, Herzog- August-Bibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 345

In D sol, anonyme XVe
In D sol re manet primus [...] (formule mnémotechnique versifiée)
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 65v

In Gemaut habemus quatuor notas, anonyme XVe, Italie
In Gemaut habemus quatuor notas videlicet [...] (traité de contrepoint)
Manuscrits
- Ms. lat. oct. 407, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, origine italienne, daté 1456, f. 1-3 & 7 & 8-9. Tableaux suvis de régles de contrepoint

In hoc perfectio ternarii, anonyme XVe, Pologne
In hoc perfectio ternarii et quaternarii cumulatur [...]
Manuscrits
- Ms. 1861, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, origine supposée à Cracovie, daté de v. 1445, f. 8, avec tonaire

Inicium habes, anonyme XVe
Inicium habes in principio huius libri ad tale signum [...]
Manuscrits
- Ms. a VI 44, Salzburg, Abtei Sankt Peter, daté 1490, f. 41v-44

In primo dico, anonyme XVe
In primo dico quod contrapunctus requirit habere quatuor res [...]
Manuscrits
- Ms. I 20 inf., Milano, Biblioteca Ambrosiana, originaire du Nord de l'Italie, seconde moitié XVe siècle, f. 28v-30v

In principio septem, anonyme XVe
In principio septem sunt littere musicales [...] Prolaciones sunt due (traité de plain-chant et de musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. 362, Pavia, Biblioteca Universitaria, XVe siècle, f. 1-5r; f. 7r-14v

In quatuor partes, anonyme XVe, Pologne
In quatuor partes longitudinem monocordi divide equas
Manuscrits
- Ms. 1861, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, origine supposée à Cracovie, daté de v. 1445, f. 68
- Ms. 1965, id., origine polonaise (Cracovie), daté 1445-1448, f. 39
- Ms. lat. 1492, Leipzig, Universitätsbibliothek der Universität zu Leipzig
Éditions
- HEBBORN BARBARA, Die Dasia-Notation. Dans «Orpheus-Schriftenreihe zu Grundfragen der Musik» (79), Bonn 1995 [trad.]
- SCHMID HANS (éd.), Musica et Scolica enchiriadis una cum aliquibus tractatulis adiunctis. Dans «Veröffentlichungen der Musikhistorische Kommission» (3), Bayerische Akademie der Wissenschaften, München 1981, p. 240 [édition électronique de l'université d'Indiana]

Insuper sciendum, anonyme XVe
Insuper sciendum quod quatuor voces graves scribuntur [...]
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 43v

Intendere diapason, anonyme XVe, Italie
Intendere diapason est ipsum duplicare [...]
Manuscrits
- Ms. Canonici Misc. 339 (S.C. 19815), Oxford, Bodleian Library, origine italienne, seconde moitié XVe siècle, f. 30ra

Intendentes scientie musicalis, anonyme XVe
Pseudo Johannes de MurisIntendentes scientie musicalis esquirere cognitionem [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie du Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 95-98

Inter omnes artes quas liberales vocant, anonyme XVe
Inter omnes artes quas liberales vocant, nulla extat [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 19693, München, Bayerische Staatsbibliothek, originaire de l'abbaye de Melk en Autriche, seconde moitié XVe siècle, f. 1-23v
- Ms. Add. 16900, London, British Library, origine allemande, fin -XVe-début XVIe siècle, f. 1-36v

Interpretatio sex notarum, anonyme XVe
Interpretatio sex notarum videlicet la sol fa mi re ut [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 107

Inter diversas de musica, anonyme XVe, Italie
Inter diversas de musica questiones queritur [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 24v-26

Autem omnia signa in figura cantari, anonyme XVe, Allemagne
Ista autem omnia signa in figura cantari per diminutionem [...] (les signes de mesure et diagramme)
Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 314-315 & 317
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (III) p. 467b-469a; 490

Ista est regula contrapunti per ottavam, anonyme XVe, Italie
Ista est regula contrapunti per ottavam et incipitur octava in ut [...]
Manuscrits
- Ms. Add 36986, London, British Library, origine italienne, fin XVe-début XVIe siècle, f. 30v-31v

Ista dictio sequens pertinet, anonyme XVe, Angleterre
Ista dictio sequens pertinet ad mundanam musicam et humanam [...]
Manuscrits
- Ms. Bodley 515 (S.C. 2185), Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, début XVe siècle, 1rv

Ista rota debet volvi, anonyme XVe, Italie
Ista rota debet volvi ponendo istud capud [...] (diagrammes pour le contrepoint)
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 27v

Iste sunt, anonyme XVe
Iste sunt probationes cantuum. Dominus Guido autem [...]
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 42r, partie de traité anonyme (f. 37r-58v)

Isti cantus qui, anonyme XVe
Isti cantus qui in proprio cursu cantari nequiunt [...]
Manuscrits
- Ms. Lat. 36, Philadelphia, University of Pennsylvania, Charles Patterson Van Pelt Library, origine allemande, daté 1437, f. 60

Item legas evangelium sicut, anonyme XVe, Allemagne
Item legas evangelium sicut epistolam praeter perijodum in fine [...] et finalis deberet esse sol pro mi [...] De modo legendi epistolam secundum eos et evangelium simul. Item autem versale principalis vox accentus est mi [...]
Manuscrits
- Ms. 496, Erlangen, Universitätsbibliothek, supposé originaire de Heilsbrom, daté 1451-1467, f. 130

Item tail die leng, anonyme XVe, Allemagne
[Pro clavicordiis faciendis.] Item tail die leng von dem ersten b bis zu dem staffet in XVI tail [...] so hast gute form zu allen clavicorden [...]
Manuscrits
- Ms. 554, Erlangen, Universitätsbibliothek, origine allemande, daté 1454-1480, f. 202v-203

Item sciendum primo quod, anonyme XVe, Allemagne
Item sciendum primo quod tonus ut hic sumitur est discretio sive cognitio principii [...] (traité des tons)
Manuscrits
- Ms. Clm 21311, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1487, f. 126-128

It is tho witt that there are acordance, anonyme XVe
It is tho witt that there are acordance [...]
Manuscrits
- Ms. 410 II, Cambridge, Corpus Christi College, origine anglaise, seconde moitié XVe siècle. f. 13v-15
Éditions modernes
- BUKOFZER MANFRED, Geschichte des englischen Diskants und des Fauxbourdons nach den theoretischen Quellen. Dans « Sammlung musikwissenschaftlicher Abhandlungen » (21), Heitz, Strassbourg 1936, p. 143-146 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

It is to wyte that ther are III degres, anonyme XVe
it is to wyte that ther are III degres of discant [...]
Manuscrits
Ms. Add. 21455, London, British Library, origine anglaise, daté de v. 1400, f. 9r [édition électronique de l'Université d'Indiana]
Éditions modernes
- BUKOFZER MANFRED, Geschichte des englischen Diskants und des Fauxbourdons nach den theoretischen Quellen. Dans « Sammlung musikwissenschaftlicher Abhandlungen » (21), Heitz, Strassbourg 1936, p. 137-138 [édition électronique de l'Université d'Indiana]
- GEORGIADES THRASYBULOS, Englische Diskanttraktate aus der ersten Hälfte des 15. Jahrhunderts : Untersuchungen zur Entwicklung der Mehrstimmigkeit im Mittelalter. Dans « Schriftenreihe des Musikwissenschaftlichen Seminars der Universität München » (3), Selbstverlag und Auslieferung: Musikwissenschaftliches Seminar der Universität München 1937, p. 27-28 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Junioribus ut facilius habeantur, anonyme XVe, Allemagne
Junioribus ut facilius habeantur modus et scientia intonandi est scire [...] (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 7589, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 146va-147 vb

Juxta artem conficiendi, anonyme XVe
Juxta artem conficiendi quam alii compositiones artem dicunt vel vocitatis. (contrepoint)
Manuscrits
- Ms. Mus. IV 3000 Rara (Sup. ms.), Göttingen, Niedersächsische Staats- und Universitätsbibliothek, origine allemande, fin XVe-début XVIe siècle, f. 26-45

Livre des cycles rythmiques, Anonyme arabe XVe siècle, v. 1449-v. 1514
Livre des cycles rythmiques (court traité en deux chapitres. Définition du rythme. Les six modes rythmiques : thakil awwal - thakil thani - khatif al-ramal - ramal - khatif - rame al-ramal)
Manuscrits
- Ms. PM. 446, Berlin, Staatsbibliothek preußischer Kulturbesitz, daté 1445, f. 163b, 167a, 168a.

Libellus musice adiscende, anonyme XVe
Libellus musice adiscende valde utilis [...] (plain-chant et musique mesurée, v. 1400)
Manuscrits
- Ms. lat. 5129, Roma, Biblioteca Vaticana, origine italienne, daté de v. 1470, f. 145r-157r
- Ms. O 29, Roma, Biblioteca Vallicelliana, origine romaine, écrit par l'oratorien Giovenale Ancina, XVIe siècle, f. 12r-14v
Éditions
- SEAY ALBERT, Anonymus ex codice Vaticano lat. 5129. Dans «Corpus Scriptorum de Musica» (9), American Institute of Musicology, Roma 1964, p. 21-45

Longa, duplicium, simplicum, anonyme XVe
Longa, duplicium, simplicum [...]
Manuscrits
- Ms. R.14.26 (899), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, fin XVe siècle, f. 256

Longa. Brevis, anonyme XVe, Italie
Longa. Brevis. Semibrevis. Minima [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 27v-28

Manus Musica, anonyme XVe
Manus musica est organum distinctis clavibus et vocibus registrum [...]
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 37r-38v

Maxima perfecta, anonyme XVe
Maxima perfecta vero sex tempora et maxima imperfecta [...] valet quatuortempora (fragment de traité de musique mesurée)
Manuscrits
- Clm 29770/5, München, Bayerische Staatsbibliothek, XVe siècle, provient du Ms. 4° Inc. dpl. 1114, München, Bayerische Staatsbibliothek, fragment 5

Maxima sic formatur, anonyme XVe, Bohême
Maxima sic formatur [...] longa sic formatur [...]
Manuscrits
- Ms. M CIII (1463), Praha, Prazkéo hradu, knihovna metropolitní kapituly, originaire de Bohême, daté 1427-1437, f. 86 (avec figures)

Medietas lineae facit, anonyme XVe
Medietas lineae facit G sol re ut [...]
Manuscrits
- Ms. Canonici Misc. 339 (S.C. 19815), Oxford, Bodleian Library, origine italienne, seconde moitié XVe siècle, f. 30rb-30va
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles). Paris 1996, p. 143

M.J.C. de modo Anonyme XVe
M.J.C. de modo cantandi cantum planum sex ponenda sunt capitula [...] (plain-chant)
Manuscrits
Ms. a VI 44, Salzburg, Abtei Sankt Peter, daté 1490, f. 20r-22r [édition électronique de l'Université d'Indiana]


Jean-Marc Warszawski
Novembre 1995 - 1er novembre 2008
© Musicologie.org.


À propos - contact | S'abonner au bulletin | Biographies de musiciens | Encyclopédie musicale | Articles et études | La petite bibliothèque | Analyses musicales | Nouveaux livres | Nouveaux disques | Agenda | Petites annonces | Téléchargements | Presse internationale | Colloques & conférences | Collaborations éditoriales | Soutenir musicologie.org.
Musicologie.org, 56 rue de la Fédération, 93100 Montreuil, ☎ 06 06 61 73 41
ISSN 2269-9910
Vendredi 13 Février, 2026
