Écrits anonymes sur la musique au XVe siècle (4/4)
Écrits relatifs à la musique ( 580-1764) : Index chronologique
1. de Musica manualis cum tonale à Dictis super addenda diligenter
2. de Dicunt multi à M.J.C. de modo
3. de Modus cantandi versiculum à Pri re la. Se re fa
4. de Primo dividatur à Ze lernen dy figurlichen musica
Primo dividatur, Anonyme XVe
Primo dividatur linea in quatuor passus [...]
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 139v
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles). Paris 1996, p. 148

Pro concordantia clavium, Anonyme XVe, Allemagne
Pro concordantia clavium notandum quod quarta clavis [...] (et dessin de clavicorde)
Manuscrits
- Ms. Cod. poet. et phil. 4° 52, Stuttgart, Württembergische Landesbibliothek, originaire de Zwiefalten, daté 1464-1467, f. 61-62 & 65v pour le dessin du clavicorde [Transcription par Christian Meyer, Lexicon musicum Latinum medii aevi]
Éditions et bibliographie
-
KLAUS-JüRGEN, Bona documenta. Eine Kompilation über Satzlehre und Orgelspiel. Dans
Theodor Göllner, «Neues zur Orgelspiellehre des 15. Jahrhunderts » Bayerische Akademie der Wissenschaften. Veröffentlichungen der Musikhistorischen Kommission (17), München
2003, p.65-84

Pro declaratione manus ////////// proposita, Anonyme XVe, Allemagne
Pro declaratione manus ////////// proposita capitur enim [...] (traité de solmisation)
Manuscrits
- Ms. Clm 6037, München, Bayerische Staatsbibliothek, originaire de Ebersberg (Allema-gne), daté 1448, f. 115-121(main et tableau de solmisation)

Pro denominatione proportionum, Anonyme XIIe, Angleterre
Pro denominatione proportionum sciendum est [...]
Manuscrits
- Ms. 410 II, Cambridge, Corpus Christi College, origine anglaise, seconde moitié XVe siècle, f. 11v-13v

Pro facili informatione, anonyme XVe
[a] Pro facili informatione eorum qui ad culmen musice sciencie pervenir desiderant (traité de musique mesurée); [b] Cum animadverterem juxta hoc dictum longa solent sperni gaudent brevitate moderni [...] (traité de musique mesurée); [c] Cantus prout hic sumitur est distinctio vocum ab ut in la [...] (traité des intervalles)
Manuscrits
- Ms. Clm 24809, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté de v. 1406-1417, [a], f. 140-143v; [b], f. 144-145, formule interpolée, Primi toni melodiam psalat [...] [c], f. 146-147, formule Ter terni interpolée
Éditions
- SCHMID BERNHOLD, Ein Mensuralkompendium aus der Handschrift Clm 24809. Dans M. Bernhard (éd.) « Quellen und Studien zur Musiktheorie des Mittelalete r» (A I), «Veröffentlischungen der Musikhistorischen Kommission» (8), Bayerische Akademie der Wissenschaften, München 1990, p. 74-76 [b] [édition électronique de l'Université d'Indiana]
- HUGLO MICHEL, Les tonaires. Inventaire, analyse, comparaison. C.N.R.S., Société Française de Musicologie, Paris, Heugel 1971, p. 421 (Primi toni)

Pro informaciones studentum, anonyme XVe, Pologne
Pro informacione studentium habere volentium [...]
Manuscrits
- Ms. BOZ 61, Warszawa, Biblioteka Narodowa, origine polonaise, daté 1467, f. 294-296

Pro informaciones facili, anonyme XVe, Bohême
Pro informacione facili eorum qui ad culmen artis musice tendunt [...]
Manuscrits
- Ms. M CIII (1463), Praha, Prazkéo hradu, knihovna metropolitní kapituly, originaire de Bohême, daté 1427-1437, f. 72-91

Pro informationes desirantium, anonyme XVe, Bohême
Pro informatione desiderantium habere modum componendi seu compilandi [...]
Manuscrits
- Ms. M CIII (1463), Praha, Prazkéo hradu, knihovna metropolitní kapituly, originaire de Bohême, daté 1427-1437, f. 91v-100

Prolatio maior noscitur multis, anonyme XVe, Allemagne
[a] Prolatio maior noscitur multis modis. Primo quando pause duarum minimarum ponite inveniuntur; [b] diagramme relatif à la théorie des modes; [c] Natura delectabilissimum est musica ut inquit philosophus octavo polliticorum maxime autem [...] (traité de composition); [d] Cun igitur prop maiori precedentis tractatus [...] Notandum itaque est quod compositio [...] (traité de composition); [e] Capiendum erit et ultimum huius totius tractatum detractantem atque te docentem atque te doecntem de modo componendi seu contrapuncto [...] (traité de contrepoint); [f] Item omnis discantus debet inchoari et finiri in concordantia perfecta [...] (sur les intervalles)
Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, [a], f. 336; [b], f. 337; [c], f. 338-344; [d], f. 345-350; [e], f. 355-363; [f], f. 363

Proportio est abitudo unius, anonyme XVe
Proportio est abitudo unius quantitatis [...]
Manuscrits
- Ms. Arundel 299, London, British Library, origine allemande ou autrichienne, daté 1491, f. 89

Proportio semiditoni est proportio, anonyme XVe
Proportio semiditoni est proportio superquintipartiens [...]
Manuscrits
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 32v
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 99v

Proportionum tres decim, anonyme XVe, Italie
Proportionum tres decim sunt species silicate unisonus [...] (sur les consonances et les proportions)
Manuscrits
- Ms. 361, Pavia, Biblioteca Universitaria, origine italienne, XVe siècle, f. 61r
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876 ; Olms, Hildesheim 1963, (II) p. 257a-258a; 163-166; (III) p. 17b-18a

Pro presentis opusculi videlicet, anonyme XVe, Allemagne
Pro presentis opusculi videlicet artis musicalis aliquiali ejusdem assiduo (traité anonyme de plain-chant présenté comme étant extrait de Jean de Muris)
ManuscritsManuscrits
- Ms. Clm 4387, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 53-79

Pro quo notandum quod coniuncta, anonyme XVe, Allemagne
Pro quo notandum quod coniuncta secundum vocem hominis [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 34200, origine allemande, daté de v. 1450, f. 37-39

Pro recommendatione modica, anonyme XVe, Allemagne ou Autriche
Pro recommendatione modica egregie musicalis scientia [...]
Manuscrits
- Ms. Arundel 299, London, British Library, origine allemande ou autrichienne, daté 1491, f. 88rv

Pro recommendatione artis, anonyme XVe, Pologne
Pro recomendatione artis musice advenit nobis dictum [...]
Manuscrits
- Ms. 1861, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, origine supposée à Cracovie, daté de v. 1445, f. 128-148
- Ms. 1927, id., origine cracovienne, daté 1445-1448, f. 213-238v
- Ms. V.F.6 (928), Praha, Národní knihovna (dríve Universitní knihovna), origine à Prague (Université), première moitié XVe siècle, f. 59-97v, Pro recommendacione artis musice adveniat nobis [...]

Proslambanomenos interpretatur acquisitus, anonyme XVe
Proslambanomenos interpretatur acquisitus [...] ad melodiam adjuncta videlicet addita [...] (nomenclature des sons, tradition des XIIe-XIIIe siècles)
Manuscrits
- Ms. XIX.C.26, Praha, Národní knihovna (dríve Universitní knihovna), origine liégeoise, daté de v. 1100, f. 1-11
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 398

Quadruvii nomen ostendit, anonyme XVe, Allemagne
Quadruvii nomen ostendit [...]
Manuscrits
- Ms. Plimpton MS 157, New York, Columbia University, Rare Book and Manuscript Library, origine allemande, daté de v. 1460, f. 18-22

Quanquam ad aliquam disciplinam, anonyme XVe, Angleterre
Quanquam ad aliquam disciplinam [...] (tractatus de rebus musicis)
Manuscrits
- Ms. 90, Oxford, All Souls College, origine anglaise, daté d'avant 1457, f. 1-102v, In nomine sancte et individue trinitatis [...] Quanquam ad aliquam disciplinam [...]
- Ms. Bodley 77, Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, XVe siècle, f. 1-93

Quando si conporra si dara, anonyme XVe, Italie
Quando si conporra si dara la prima nota del tenore [...] (sur les modes)
Manuscrits
- Ms. Clm 28662, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine italienne, XVe et XVIe siècles, f. 1, 21, 22. Quando si conporra si dara la prima nota del tenore [...] Consonantie perfette. Consonantie imperfette [...] (tableau des consonances), Il contrapunto deve cominciare e finire in consonantia perfetta [...] Quando il canto ascende per grade [...]

Quando deum laudas, anonyme XVe
Quando deum laudas cantando non trahe caudas [...]
Manuscrits
- Ms. I.O.44 Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, seconde moitié XVe siècle, f. 131rv

Quatuor quatuor duo, anonyme XVe, Allemagne
[Quatuor quatuor duo pass quatuor duo pass...] Item primum quatuor incipe in prima clave hec est in bemi et numera usque ad steffanum [...] (division du monocorde)
Manuscrits
- Ms. 554, Erlangen, Universitätsbibliothek, origine allemande, daté 1454-1480, f. 122v
Éditions
MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles). Paris 1996, p. 146

Quatuor sunt partes prolationis, anonyme XVe, Italie
Quatuor sunt partes prolationis in cantu figurato [...]
Manuscrits
- Ms. Add 36986, London, British Library, origine italienne, fin XVe-début XVIe siècle, f. 40-42v

Quattuor ecce tropi, anonyme XVe
Quattuor ecce tropi natura matre creati [...]
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 35-136

Questa sie la regula de canto fermo, anonyme XVe, Angleterre
Questa sie la regula de canto fermo [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 34296, London, British Library, origine italienne, XVe siècle, f. 2-27

Quia comperttum est esse, anonyme XVe
Quia compertum est esse notabilem diversitatem in intonando psalmos [...]
Manuscrits
- Ms. 8° Cod. 62, Augsburg, Staats- und Stadtbibliothek, origine allemande, daté 1481-1483, f-121-144v

Quia dictum est quod licet monocordum, anonyme XVe
Quia dictum est quod licet monocordum intendere
Manuscrits
- Ms. 410, Cambridge, Corpus Christi College, origine anglaise, seconde moitié XVe siècle, f. 36 (fait suite au traité de Walter Odington)
Éditions
COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (I) p. 250b
MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles). Paris 1996, p. 244

Quia omnes septem scientie, anonyme XVe
Quia omnes septem scientie liberales a septiformi [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie du ms. Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 59v

Quia secundum philosophum, anonyme XVe, Allemagne
octavo polliticorum omnium utilium [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 5947, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1492-1493, f. 108-115

Quid est tonus, anonyme XVe, Italie
Quid est tonus? Tonus est legitime magnitudo spacii a sono in sonum [...]
Manuscrits
- Ms. 361, Pavia, Biblioteca universitaria, origine italienne, XVe siècle, f. 17r

Quilibet modus, anonyme XVe, Tchécoslovaquie
Quilibet modus aut resonat in uno et eadem corda [...]
Manuscrits
- Ms. V.H.21 (998), Praha, Národní knihovna (dríve Universitní knihovna), origine tchèque, daté de v. 1415, f. 136-140v

Qui vult componere, anonyme XVe
Qui vult componere aliquem cantum
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 142
Éditions
FELDMANN FRITZ, Musik und Musikpflege im mittelalterlichen Schlesien. Dans «Darstellungen und Quellen zur schlesischen Geschichte» (37), Breslau 1938; Olms, Hildesheim 1973

Quid est proportio?, anonyme XVe, Angleterre
Quid est proportio? Est duarum quantitatum eiusdem generis [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 58-62v
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 19-22
- Ms. Regulae lat. 1146, Roma, Biblioteca Vaticana, origine anglaise, XIVe siècle, f. 5v-9r

Quinque sunt species, anonyme XVe, Allemagne
Quinque sunt species perfectionis scilicet unisonus, tertia, quinta [...]
Manuscrits
- Ms. 2° Cod. 207, Augsburg, Staats- und Stadtbibliothek, originaire de St-Ulrich et Afra d'Augsburg, daté d'avant 1541, f. 257-264v, De formatione contrapuncti simplicis quomodo discantu contra tenorem debet poni. Quinque sunt [...]

Quoniam circa artem musice, anonyme XVe, Allemagne
Anonymus codex MonacensisQuoniam circa artem musice figurative seu mensuralis multi hodiernis temporibus errare videntur [...] (vers 1453)
Manuscrits
- Ms. Clm 26812, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, rédigé par Conrad Hebenpacher, daté 1498, f. 344-335v
Édition moderne
- SCHMID BERNHOLD, Der Musiktraktat aus Clm 26812. Dans Bernhard Michael (éd.), «Quellen und Studien zur Musiktheorie des Mittelalters» (I), «Veröffentlichungen der Musikhistorischen Kommission» (8), Bayerische Akademie der Wissenschaften, München 1990 [x-109 p.] p. 82-88 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Quoniam experientia teste voces, anonyme XVe, Allemagne
Quoniam experientia teste voces et omnes soni [...] (musique théorique et pratique)
Manuscrits
- Ms. Lat. 161, Ansbach, Staatliche Bibliothek, origine allemande, daté 1406, f. 42-51
- Ms. Clm 5963, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, provenant de l'abbaye St-Sebastian de Ebersberg, daté au plus tôt de 1439, f. 131v-144, début d'un traité de plain-chant
Bibliographie
- GÖLLNER THEODOR, Formen früher Mehrstimmigkeit in deutschen Handschriften des späten Mittelalters. Dans «Münchener Veröffentlichungen zur Musikgeschichte» (6), Tutzing 1961
- HALM CAROLUS (KARL, 1809-1882), & LAUBMANN G., Catalogus codicum latinorum Bibliothecae Regiae Monacensis. München 1873, (I, III) p. 60
- HUGLO MICHEL, Les tonaires. Inventaire, analyse, comparaison. CNRS, Société française de musicologie, Heugel, Paris 1971, p. 428
- SCHMIDT G., Die Musik am Hofe der Markgrafen von Brandeburg-Ansbach. Kassel 1956, p. 2; 96
- SCHRADE LEO (1903-1964), Die handschriftliche Überlieferung der ältesten Instrumentalmusik. Tutzing 1968, p. 94
- SCHUHMANN G., Ansbacher Bibliotheken vom Mittelalter bis 1806. Dans «Schriften des Instituts für Landesforschung an der Universität Erlangen» (8), Lassleben 1961, p. 16-17
- WOLF JOHANNES, Deutsche Lieder des 15. Jahrhunderts. Dans «Festschrift zum 90. Geburtstage Rochus Freiherrn von Liliencron», Leipzig 1910, p. 405
- —, Handbuch der Notationskunde. Leipzig 1913, (II) p. 17

Quoniam innocua simplicitas, anonyme XVe
Quoniam innocua simplicitas aut inerudita temeritas [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 21149, London, British Library, origine allemande, daté 1515, f. 26-43

Quoniam Boetius et reliqui, anonyme XVe, Allemagne
Quoniam Boetius et reliqui musici qui in hac arte plurimi fidei habuerunt varia musice esse dIXerunt (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 5947, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1492-1493, f. 118-127

Quoniam homine, anonyme XVe, Catalogne
Quoniam homine senescente
Manuscrits
- Ms. 208, Vich, Museu Episcopal, origine catalane, seconde moitié XVe siècle, f. 3-8. Prima deductio nature. Re my sol [...] (tableau pour le contrepoint), f. 4v
Éditions
GÜMPEL KARL-WERNER & SACHS, KLAUS-JÜRGEN, Der anonyme Contrapunctus-Traktat aus Ms. Vich 208. Dans «Archiv für Musikwissenschaft» (31) 1974, p. 87-115

Quot sunt iuncture, anonyme XVe, Italie
Quot sunt iuncture manus?
Manuscrits
- Ms. Vat. Lat. 5321, Roma, Biblioteca Vaticana, origine italienne, daté XVe siècle, f. 1r

Quot sunt voces contrapunti, anonyme XVe, Italie
Quot sunt voces contrapunti [...]
Manuscrits
- Ms. Add 36986, London, British Library, origine italienne, fin XVe-début XVIe siècle, f. 30rv

Recipiatur lamina plumbi, anonyme XVe
Recipiatur lamina plumbi aut alterius materie [...]
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 140v

Rede to blacke ys sesquealtra, anonyme XVe
Rede to blacke ys sesquealtra as [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 97v-98

Regulatis nimirum modulis, anonyme XVe, Allemagne
Regulatis nimirum modulis primi huius musice artis inventores pro dei honore in ecclesiis [...] Disce manum tantum si bene vis discere cantum [...] ut Are mi semper pollex retinebit (traité de plain-chant et de solmisation)
Manuscrits
- Ms. lat. oct. 267, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine supposée à Leipzig, daté 1492-1499, f. 14-40v & 61-62v

Reperi in una carta, anonyme XVe, Allemagne
Reperi in una carta unum modum organizandi qui est antiquus [...] Nota tenor est duplex etiam habitur duplex informatio [...] (traité d'orgue)
Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 411-413
Éditions
MEYER CHRISTIAN, Ein deutscher Orgeltraktat vom Anfang des 15. Jahrhunderts. Dans «Musik in Bayern» (29) 1984, p. 44-48

Sanctissimus namque, anonyme XVe
Sanctissimus namque Gregorius dum preces funderet ad minum [...] (traité des modes)
Manuscrits
- Ms. Pluteo XXIX. 48, Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, XVe siècle, f. 97v-98v

Sciendum differentias in tonis, anonyme XVe, Allemagne
Sciendum differentias in tonis nominamus [...] (formules sur les tons)
Manuscrits
- Ms. 496, Erlangen, Universitätsbibliothek, supposé originaire de Heilsbrom, daté 1451-1467, f. 129r-v (f. 129, tableau des modes)

Sciendum est quod quatuor, anonyme XVe, Italie
Sciendum est quod quatuor sunt partes principales ipsius palme [...]
Manuscrits
- Ms. Ripoll 42, Barcelona, Arxiu de la Corona d'Aragó, originaire de l'abbaye bénédictine St.-Maria de Ripoll, daté 1018-1046, f. 66-70

Secundum figuras et secundum, anonyme XVe, Angleterre
Secundum figuras et secundum exigentiam figurarum [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 100rv
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 32rv

Secundum diversitatem cantandi, anonyme XVe, Angleterre
Secundum diversitatem cantandi diversorum generum [...]
Manuscrits
- Ms. Bodley 515 (S.C. 2185), Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, début XVe siècle, f. 3

Sed cum iam, anonyme XVe
Sed cum iam de tenoribus tonorum atque finalibus [...] (formule mnémotechnique versifiée)
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 74r
Éditions
SMITS VAN WAESBERGHE JOSEPH, dans «Corpus Scriptorum de Musica» (1) American Institute of Musicology, Rome 1950, p. 84

Septem sunt consonancies, anonyme XVe, Allemagne/Italie
Septem sunt consonancies vocum scilicet tonus [...] (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Add. 34200, London, British Library, origine allemande, daté de v. 1450, f. 35v
- Ms. 361, Pavia, Biblioteca Universitaria, origine italienne, XVe siècle, f. 59rv

Septem sunt concordancie, anonyme XVe, Angleterre
Septem sunt concordancie
Manuscrits
- Ms. Add. 21455, London, British Library, origine anglaise, daté de v. 1400, f. 11
Éditions
BUKOFZER MANFRED, Geschichte des englischen Diskants und des Fauxbourdons nach den theoretischen Quellen. Dans «Sammlung musikwissenschaftlicher Abhandlungen» (21), Leipzig-Straßburg-Zürich 1936; Baden-Baden 1973, p. 41

Septem orbes septem planetarum, anonyme XVe, Angleterre
Septem orbes septem planetarum cum dulcissima [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie du ms. Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 52rv

Sesquialtera nomen grecum est, anonyme XVe
Sesquialtera nomen grecum est. Esquialtera grece vocatur [...] (Sesqui nomen grecum est totum [...])
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 103v-104v
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525. Copié par William Chelle, f. 36-37

Sequitur de falsa, anonyme XVe
Sequitur de falsa musyca sive ficta [...] (traité de contrepoint)
Manuscrits
- Ms. Pluteo XXIX. 48, Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, XVe siècle, f. 113v-120

Sequitur nunc de modis, anonyme XVe, Allemagne
Sequitur nunc de modis cantandis. Tam usitatis quam inusitatis [...] (tableaux de solmisation avec commentaires)
Manuscrits
- Ms. a VI 44, Salzburg, Abtei Sankt Peter, daté 1490, f. 44v-59v
- Ms. Helmst 696, Wolfenbüttel, Herzog-August-Bibliothek, originaire de Brunswick, daté 1406, f. 144v (tableaux de solmisation d'un traité de plain-chant. f. 142-156, Expedit et consonum

Sex sunt consonanti, anonyme XVe
Sex sunt consonantie quibus omnis cantus ascendendo [...]
Manuscrits
- Ms. R.14.26 (899), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, XVe siècle, f. 120v-121

Sex sunt toni ex quibus, Anonyme XVe, Angleterre
Sex sunt toni ex quibus omnis cantus [...]
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 55-56-rv

Sex sunt voces quibus omnis, anonyme XVe, Allemagne
Sex sunt voces quibus omnis cantus constat [...] ut re mi fa sol la [...] neque tumultuare (solmisation)
Manuscrits
- Ms. 8° 761/309, Trier, Stadtbibliothek, origine allemande, daté 1484 & 1491, f. 146 (main de solmisation, f. 145)

Si enim quis vult facere, anonyme XVe, Allemagne
Si enim quis vult facere contratenorem
Manuscrits
- Ms. Add. 34200, origine allemande, daté de v. 1450, f. 35rv
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 333, Ars contratenoris. Si enim quis vult facere contratenorem supra quemlibet tenorem [...] f. 334, Sciendum quod volens facere contratenorem non debet facere duas octavas [...] Notandum ulterium quod nec duodecima nec nona [...] Regula generalis discantus bene potest habere duas quintas [...] Alia regula generalis. Contratenor bene potest descendere [...], f. 335, Sequuntur regule quinque nune in forma [...] Prima regula quum discantus habet octavam [...]

Sic habeba, anonyme XVe
Sic habebat 33p 33p 33p 33p [...]
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 137

Si ille longe, anonyme XVe, Pologne
Si ille longe sunt perfecte [...]
Manuscrits
- Ms. BOZ 61, Warszawa, Biblioteka Narodowa, origine polonaise, daté 1467, f. 278-287v

Sincathegorema est figura, anonyme XVe
Sincathegorema est figura et accidit quando cantus [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 107-108v

Sinemenon est figura, anonyme XVe
Sinemenon est figura quedam et dicitur coniunctatio [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 8866, London, British Library, origine anglaise, XVe siècle, f. 64rv
Bibliographie
- LEFFERTS PETER M., Robertus de Handlo, Regule, and Johannes Hanboys, Summa. Dans «Greek and Latin Music Theory» (7), Lincoln, University of Nebraska Press 1991 [éd. et trad. en anglais] p. 76

Si qui singulorum, anonyme XVe
Si qui singulorum cubit [...] (formule versifiée)
Manuscrits
- Ms. a VI 44, Salzburg, Abtei Sankt Peter, daté 1490, f. 50r (interpolé); Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 74v
Éditions
- GERBERT MARTIN (1720-1793), dans «Scriptores ecclesiastici de musica sacra potis-simum [3 v.]», St. Blasien 1784; Hildesheim, Olms 1967, (3) p. 356

Species contrapuncti sunt novem, anonyme XVe, Italie
Species contrapuncti sunt novem videlicet unisonus [...]
Manuscrits
- Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 118

Species discantu, anonyme XVe
Species discantu sunt quidecim [...] (traité de contrepoint)
Manuscrits
- Ms. Pluteo XXIX. 48, Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, XVe siècle, f. 108v-110

Subiectum musice sunt septem, anonyme XVe, Italie
Subiectum musice sunt septem discrete voces [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 22v

Superius dictum est de augmentatione, anonyme XVe, Italie
Superius dictum est de augmentatione atque diminutione figurarum [...]
Manuscrits
- Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 79

Sunt autem in lira mercurii, anonyme XVe
Sunt autem cursus VII; Sunt autem in lira mercurii cum addicione [...]; Sunt autem cursus VII scilicet luna, mercurius [...]
Manuscrits
- Ms. Bodley 515 (S.C. 2185), Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, début XVe siècle, f. 88v
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 26, Sunt autem cursus VII scilicet luna, mercurius [...] Item nota quod aliqui introducuntr IX musas. Prima Clyos [...]

Sunt enim in hac, anonyme XVe, Italie
Sunt enim in hac figura seu manu hic figurata tres proprietates [...]
Manuscrits
- Ms. 714, Porto, Biblioteca Pública Municipal, origine italienne, daté des années 1454-1460, f. 1-24

Sunt et enim quinque proportionum, anonyme XVe
Sunt et enim quinque proportionum inter se distincta genera [...]
Manuscrits
- Ms. 461 (V.6.11), Glasgow, University Library: Hunterian Museum, origine française, daté 1411, f. 38v-42

Tonus sic discantatur, anonyme XVe
Tonus sic discantatur [...]
Manuscrits
- Ms. R.14.26 (899), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, XVe siècle, f. 119rv

Tonus constat in proportione, anonyme XVe
Tonus constat in proportione sesquioctava [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie ms. Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 91-94

Tonus dividitur in 3 partes, anonyme XVe, France
Tonus dividitur in 3 partes, scilicet, in semitono et semitonio
Manuscrits
- Ms. MS 744 (Phillipps 4450), Berkeley University of California, Brancroft Library, originaire de Paris, XVe siècle, f. 60-61

Tonus est regula per ascensum, anonyme XVe
Tonus est regula per ascensum et descensum [...] (fragment de traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Mus. ms. theor. 1550, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, XVe siècle, f. 1-14v, Ex quo presens notitia de qua nostra versatur speculatio est musicalis [...]; f. 16-17v, Tonus est regula per ascensum et descensum [...]

Tonus est ut re, anonyme XVe
Tonus est ut re mi fa sol sol la ascendentium et descendentium. Semitoium est mi fa mi [...]
Manuscrits
- Ms. 734, Firenze, Biblioteca Medicea Riccardiana, début XVe siècle, f. 102r-106v
Éditions
- LA FAGE ADRIEN DE (1801-1862), dans «Essais de diphthérographie musicale», O. Legouix, Paris 1864; A. Knuf, Amsterdam 1964, p. 381-383 [éd. partielle]

Tractaturi de arte musica, anonyme XVe
Tractaturi de arte musica obmissisprolixitatibus et subtilatibus quantum ad presens principalius videnda occurunt
Manuscrits
- Ms. Ashburnham 1119, Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, première moitié XVe siècle, f. 1-27v

Tractatus de cantu figurativo, anonyme XVe
Tractatus de cantu figurativo et de contrapuncto
Éditions
- MEYER CHRISTIAN (éd.), Anonymi: Tractatus de cantu figurativo et de contrapuncto (c. 1430-1520). Dans «Corpus Scriptorum de Musica», American Institute of Musicology (41), Neuhausen 1997

Traité d'organum ambrosien, anonyme XVe
Si aliquis vult scire ; Si aliquis vult scire sequitum
Manuscrits
- Ms. I 20 inf., Milano, Biblioteca Ambrosiana, originaire du Nord de l'Italie, seconde moitié XVe siècle
Éditions
- HANDSCHIN JACQUES, Aus der alten Musiktheorie (3). Dans «Acta Musicologica» (15) 1943, p. 5-6

Tre sono le proprietate, anonyme XVe
Tre sono le proprietate del canto [...]
Manuscrits
- Ms. Egerton 2865, London, British Library, origine italienne (Margno?), daté 1402, f. 1rv

Triangulum proportionum, anonyme XVe, Angleterre
Triangulum proportionum
Manuscrits
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 37v

Triangulus est ordinatio, anonyme XVe, Angleterre
Triangulus est ordinatio trium linearum [...]
Manuscrits
- Ms. Bodley 515 (S.C. 2185), Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, début XVe siècle, f. 2rv

Unde diapason est modus, anonyme XVe, Allemagne
Unde diapason est modus in quo diatessaron et diapente [...] (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. De 4, Tübingen, Universitätsbibliothek, origine allemande, XVe-XVIe siècles, f. 258-264

Unde diminutio est alicuius, anonyme XVe, Allemagne
Unde diminutio est alicuius carminis in suis notis per dimidiam substractionem
Manuscrits
Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 191

Unde sciendum est in principio, anonyme XVe, Italie
Unde sciendum est in principio quod greci [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 47-64v

Ut congnoscatur, anonyme XVe, Bohême ou Saxe
Ut cognoscatur si quid utilitatis artis musica noticia conferat [...] semi tonus minor [...]
Manuscrits
- Ms. 125 MS c 36 (138g), Praha, Národní muzeum, originaire de Bohême ou de Saxe, daté de v. 1515-1520, f. 32-47. (f. 47v, semitonus minor)

[...] ut habet unam vocem, anonyme XVe, Allemagne
…ut habet unam vocem secundum naturalem mutationem [...] (fragment de traité de solmisation)
Manuscrits
- Ms. Clm 8093, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1456, f. 164-168v

Utilitas huius, anonyme XVe, Pologne
Utilitas huius sciencie est ut cognitis his que traduntur [...]
Manuscrits
- Ms. 1927, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, origine cracovienne, daté 1445-1448, f. 112

Ut Parvuli, anonyme XVe
Ut parvuli facilius capiant [...] (théorie des années et calcul)
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 1r-11

Ut uniformitas in omnibus, anonyme XVe, Angleterrre
Ut uniformitas in omnibus habeatur metrum cum pausa [...]
Manuscrits
- Ms. Bodley 515 (S.C. 2185), Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, début XVe siècle, f. 87-88

Verumtamen quilibet discantare, anonyme XVe, Angleterre
Verumtamen quilibet discantare volens [...]
Manuscrits
- Ms. 410 II, Cambridge, Corpus Christi College, origine anglaise, seconde moitié XVe siècle, f. 7v-9v

Volentibus ad musice, Anonnyme XVe, Allemagne
Volentibus ad musice artis notitiam accedere [...]
Manuscrits
- Ms. Arundel 299, London, British Library, origine allemande ou autrichienne, daté 1491, f. 78-86

Volentibus igitur facilem, anonyme XVe, Allemagne
Anonymus Claudiforensis; Anonyme de KlagenfurtVolentibus igitur facilem ad musicam habere agressum [...]
Manuscrits
- Ms. XXIX e 27, Klagenfurt, Bischöfliche Bibliothek, daté 1430
- Ms. MS 485/22, Philadelphia Rosenbach Museum and Library, origine allemande, daté 1443, f. 1-8
Éditions
- RAUTER KARL, Der Klagenfurter Musiktraktat von 1430: Tractatus de musica. Klagenfurt 1989

Volentibus informari in cantu, anonyme XVe, Allemagne
[a] [Volentibus informari in cantu figurativo breves ac utiles composui regulas...] Quantum ad primum sciendum quod septem sunt note [...] (traité de musique mesurée) ; [b] [Tractatus de proportionibus quae in cantu figurativo dari licet...] Notandum primo quod octo sunt proportiones cantus figurati [...] (traité des proportions) ; [c] Musica dividitur in mundanam, humanam et instrumentalem [...] (classement des problèmes musicaux) ; [d] Notandum primo de valore cuiuslibet note et de figuris notarum que quinque sunt [...] (musique mesurée et tableaux des valeurs) ; [e] Nota quinque sunt species eius scilicet unisonus, tertia, quinta, sexta et octava (traité de contrepoint)
Manuscrits
- Ms. Mc 48, Tübingen, Universitätsbibliothek, origine allemande, fin XVe siècle, [a] f. 54v-56, [b] f. 57-58, [c] f. 58, [d] f. 59-62, [e] f. 62v-63
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Anonymi: Tractatus de cantu figurativo et de contrapuncto (c. 1430-1520). Dans «Corpus Scriptorum de Musica» (41), American Institute of Musicology, Neuhausen 1997, p. 54-55 [e]

Wo heb sych an der erst nateralys?, anonyme XVe, Allemagne
Wo heb sych an der erst nateralys ? im C fa ut [...] und hot sechs stym (solmisation)
Manuscrits
- Ms. Cent. VII 62, Nürnberg, Stadtbibliothek, origine allemande, XVe siècle

Ze lernen dy figurlichen musica, anonyme XVe, Allemagne
Ze lernen dy figurlichen musica muß man wissen diße nach gescribn dinck: was da sey: figura modus [...] (musique mesurée)Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 399-406.
Jean-Marc Warszawski
Novembre 1995 - 1er novembre 2008
© Musicologie.org


À propos - contact | S'abonner au bulletin | Biographies de musiciens | Encyclopédie musicale | Articles et études | La petite bibliothèque | Analyses musicales | Nouveaux livres | Nouveaux disques | Agenda | Petites annonces | Téléchargements | Presse internationale | Colloques & conférences | Collaborations éditoriales | Soutenir musicologie.org.
Musicologie.org, 56 rue de la Fédération, 93100 Montreuil, ☎ 06 06 61 73 41
ISSN 2269-9910
Vendredi 13 Février, 2026

