Écrits anonymes sur la musique au XVe siècle (3/4)
Écrits relatifs à la musique ( 580-1764) : Index chronologique
1. de «Musica manualis cum tonale» à «Dictis super addenda diligenter»
2. de «Dicunt multi » à «M.J.C. de modo»
3.
de «Modus cantandi versiculum » à « Pri re la. Se re fa »
4. de « Primo dividatur » à « Ze lernen dy figurlichen musica »
Modus cantandi versiculum
anonyme XVe
Modus cantandi versiculum
Manuscrits
- Ms. Add. 21149, London, British Library, origine allemande, daté 1515,f 25 v.

Modus est regula natura
anonyme XVe, Italie
Modus est regula natura et formam cantuum regularium desmonstrans [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 31v-47

Monicordum unius chordae
anonyme XVe
Monicordum unius chordae instrumentum [...]
Manuscrits
- Ms. MSS 225, New-Haven, Yale University, Beinecke Rare Book and Manuscript Library, origine suppoée à Erfurt ou Kraków, XVe siècle

Moyses dixit repertorem
anonyme XVe
Moyses dixit repertorem huius artis musice [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 98v-99
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 31rv b34/96-99

Musica est ars spectabilis
anonyme XVe
Musica est ars spectabilis cuius sonus in celo et in terra modulatur [...] (traité de musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. Cappon. lat. 206, Roma, Biblioteca Vaticana, origine italienne, XVe siècle, f. 138r-168r

Musica est scientia tractans
anonyme XVe, Allemagne
Musica est scientia tractans de vocibus et vocum proportionibus. Dicitur autem musica a moys
Manuscrits
- Ms. 554, Erlangen, Universitätsbibliothek, origine allemande, daté 1454-1480, f. 122rv

Musicha und costa
anonyme XVe
Musicha und costa ex septem consonantiis [...] (sur les consonances)
Manuscrits
- Ms. VIII. D. 12, Napoli, Biblioteca nazionale, composé de trois liasses: I, f. 1-22v, fin XIIe siècle: II, f. 23-32r, XIVe siècle; III, 33r-59v, XVe siècle, f. 52r

Musicus dicitur
anonyme XVe
Musicus dicitur vel ille testante boetio [...] (musique vocale et instrumentale)
Manuscrits
- Ms. lat. Cl. VIII, 85 (3579), Venezia, Biblioteca Marciana, origine italienne, daté 1464, f. 84r-88v
Éditions modernes
GERBERT MARTIN, Scriptores ecclesiastici de musica sacra potissimum [3 v.], Typis San-Blasianis, Saint-Blaise 1784 ; Olms, Hildesheim 1963, (3) p. 121. [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Musica est scientia recte
anonyme XVe
Musica est scientia recte canendi
Manuscrits
- Ms. Mus. ms. theor. 1599, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, origine italienne, XVe siècle, f. 1-22, Musica secundum Boetium est scientia recte canendi seu veraciter modulandi [...]
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 55v-59 [édition électronique de l'Université d'Indiana]
- Ms. Bodley 515 (S.C. 2185), Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, début XVe siècle, 89-90
Éditions
- REANEY GILBERT, The Anonymous Treatise De origine et effectu musicae, an Early 15th Century Commonplace Book of Music Theory. Dans «Musica disciplina» (37) 1983, p. 101-119 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Musica manualis cum tonale
anonyme XVe
Pseudo John Wylde
Quia iuxta sapientissimum
(Après 1220)
Manuscrits
- Ms. 2284, Paris, Bibliothèque Sainte-Geneviève, début XIIIe s
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe s., copie du London, British Library, Lansdowne 763; Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe s.), f. 54-55
- Ms. Bodley 77, Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, XVe s.
Éditions
- SWEENEY CECILY PAULINE, Johannis Wylde musica manualis cum tonale. Dans «Corpus Scriptorum de Musica» (28), American Institute of Musicology 1982 [Édition électronique de l'Université d'Indiana]
Bibliographie
- SWEENEY CECILY PAULINE, John Wylde and the Musica Guidonis. Dans «Musica Disciplina» (29) 1975, p. 43-59
- —, The Musical Treatise Formerly Attributed to John Wylde and the Cistercian Chant Reform (thèse). University of California, Los Angeles 1972

Musica mensuralis
anonyme XVe, Bohême ou Saxe
Musica mensuralis est que mensuretur his tribus principiis [...]
Manuscrits
- Ms. 125 MS c 36 (138g), Praha, Národní muzeum, originaire de Bohême ou de Saxe, daté de v. 1515-1520, f. 25-29

Musicis studium a
cunctis
anonyme XVe, Angleterre
Musicis studium a cunctis summopere amplectendum fore [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 23220, London, British Library, origine française, première moitié XVe siècle, f. 22-28 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Musices mensurabilis
figuras
anonyme XVe
Musices mensurabilis figuras diversas esse certissimum est [...]
Manuscrits
- Ms. MS Mus. 142, Cambrige, MA, Harvard Univeristy, The Houghton Library, originaire de Lodi, Italie, daté de v. 1480, f. 1v-22

Musica etiam
acuta cum gravibus
anonyme XVe, Italie
Musica etiam acuta cum gravibus sonis miscens diversis variisque vocibus unum concentum facit
Manuscrits
- Ms. Lat. 13, Philadelphia, University of Pennsylvania, Charles Patterson Van Pelt Library, origine italienne, fin XVe siècle, f. 226

Musica
quoniam
anonyme XVe, Bohême ou Saxe
Musica quoniam veneracione digna [...]
Manuscrits
- Ms. 125 MS c 36 (138g), Praha, Národní muzeum, originaire de Bohême ou de Saxe, daté de v. 1515-1520, f. 48v-58v

Musica sit una illarum artium
anonyme XVe, Allemagne
[a] [Circa presentis libelli musicalis exordium alique premittende...] Musica sit una illarum artium liberalium ad quam [...] (traité de plain-chant)
[b] [Circa initium musice artis persuadetur necessaria esse festinare [...] [Capitulum primum de manu et eius clavibus [...] (traité de plain-chant)
[c] [de notarum figuris [...] Figura est species notarum cognitionem faciens [...] (traité de musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. I 83, Würzburg, Franziskanerkloster, origine allemande, daté 1491-1501, copié par Ulrich Osswald de Röttingen, [a], f. 123-142; [b], f. 143-160; [c], f. 165r-161v

Musica es sabiduria
anonyme XVe, Espagne
Musica es sabiduria o maestrai de cantar [...]
Manuscrits
- Ms. b.I.13, El Escorial, Real Biblioteca del Monasterio de San Lorenzo, origine espagnole, seconde moitié XVe siècle, f. 175v-177

Musica secundum
Bohecium
anonyme XVe, Pologne
Musica secundum Bohecium sic diffinitur. Est iocundissima sciencia homines honorans [...]
Manuscrits
- Ms. 1859, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, originaire de l'Université de Cracovie, daté 1447 & 1471, f. 3-13

Musyke in
hys melody
anonyme XVe
Musyke in hys melody requyrythe trew sounds [...]
Manuscrits
- Ms. Harley 43, London, British Library, origine anglaise, XVe siècle, f. 88v-91 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Mutatio est unius
vocis
anonyme XVe
Mutatio est unius vocis in aliam variatio [...]
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 44v, Post dicta de manu dicendum est de mutatione [...]
- Ms. lat. fol. 258, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, origine allemande, fin XIVe, début XVe siècle, f. 8v, Mutatio est unius vocis in proximam sub eodem sono variatio; Ms. theol. lat. quart 74, id., origine allemande, daté 1464, f. 109r, est autem mutatio unius vocis per alternam [...]; Ms. Clm 8951, id., origine allemande, daté 1515 (copiste, Johannes de Maspach) et 1439 (copiste, Bartholomeus Fryesz), f. 124v-125, Nota mutatio est divisio unius vocis in alteram in eodem signo [...]
- Ms. Arundel 299, London, British Library, origine allemande ou autrichienne, daté 1491, f. 66-67

Nec reticere
anonyme XVe
Nec reticere oportet musicam laudum preconiis extollendo [...]
Manuscrits
- Ms. I.G.1 (275), Praha, Národní knihovna (dríve Universitní knihovna), origine tchèque, première moitié XVe siècle, f. 1-17

Neumarum
voces
anonyme XVe
Neumarum voces novem sunt prima facit d [...]
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 137v
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles). Paris 1996, p. 219

Nota che
septe
anonyme XVe
Trois traités de plain-chant, [a] Nota che septe sono le lectere della mano cioe [...] ; [b] Notandum est quod regula subscripta [...] ; [c] Vide musicalis sive magistralis ad cantum hec inspiciendum [...]
Manuscrits
- Ms. Cod. Donaueschingen 250, Stuttgart, Württembergische Landesbibliothek, origine italienne, daté 1476, [a] f. 92-95v; [b] f. 96-102v (& f. 102v: Capiam a signo quam musicam designo; [c] f. 103-119
- Ms. C 105, Roma, Biblioteca Vallicelliana, origine italienne, XIVe-XVe siècles, [b] f. 119-157
Éditions
- LA FAGE ADRIEN DE (1801-1862), dans «Essais de diphthérographie musicale», O. Legouix, Paris 1864; A. Knuf, Amsterdam 1964, p. 423-427 [b] éd. partielle

Nota duas bonas regulas
anonyme XVe
Nota duas bonas regulas de omni numero pari [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 103v
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 36

Nota etiam quod octo
anonyme XVe
Nota etiam quod octo sunt concordancie [...]
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 55-56

Notae seu claves in manu
anonyme XVe
Notae seu claves in manu sunt haec [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 31388, London, British Library, originaire de l'abbaye bénédictine de Saint-Ulrich et Afra (Augsburg), daté 1497, f. 11-38v

Nota extra litteram boeci
anonyme XVe, Pologne
Nota extra litteram boecii hic m.o. spacium precise ostendit [...]
Manuscrits
- Ms. 1861, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, origine supposée à Cracovie, daté de v. 1445, f. 48,

Nota ille videtur esse bonus
anonyme XVe, Allemagne
Nota ille videtur esse bonus ordo doctrinandi [...] (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. De 4, Tübingen, Universitätsbibliothek, origine allemande, XVe-XVIe siècles, f. 256

Nota musica est scientia docens
anonyme XVe, Allemagne
Nota musica est sciencia docens formare cantum secundum debitam exigentiam toni et euphonie [...] (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 24809, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté de v. 1406-1417, f. 148va-b
- Ms. N LI (1575), Praha, Prazkéo hradu, knihovna metropolitní kapituly, origine en Bohême, daté 1500, f. 207v-216

Nota magada in musica
anonyme XVe, Allemagne
Nota magada in musica dicitur lignum modicum super quod poni debet corda [...] (sur le terme magada)
Manuscrits
- Ms. 17.19 Aug. 4° (cat. 3109), Wolfenbüttel, Herzog-August-Bibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 345v

Notandum 17 ad 16
anonyme XVe
Notandum 17 ad 16 est proporcio sesquisextadecima [...]
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 138

Notandun est quod
anonyme XVe, Italie
Notandum est quod duodecim sunt species contrapunctus. Videlicet Unisonus, 2, 4, 6, 8 [...] (traité de contrepoint)
Notandum est quod tresdecim species sunt concordantiarum [...]
Manuscrits
- Ms. lat. Cl. VIII, 85 (3579), Venezia, Biblioteca Marciana, origine italienne, daté 1464, f. 48r-56v
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 31rv

Notandum quod
anonyme XVe, Allemagne
Notandum quod secundum musicos duplices sunt modi
Manuscrits
- Ms. Add. 34200, origine allemande, daté de v. 1450, f. 39v
Éditions modernes
- J. WINGELL RICHARD, Anonymous XI (CS III) : An Edition, Translation, and Commentary (thèse ; 3v.). University of Southern California 1973, (1) p. 158 et suivantes [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Notandum tonus multipliciter
anonyme XVe
Notandum tonus multipliciter dicitur [...]
Manuscrits
- Ms. lat. qu. 238, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, daté 1456 & 1457, f. 117v-118

Notandum quod quinque
anonyme XVe, Allemagne
Notandum quod quinque sunt figure videlicet maxima, longa, brevis, semibrevis, minima [...] (traité de musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. Mus. ms. 40613, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, originaire de Nürnberg, daté 1452-1460, f. 82-83
Bibliographie
- AMELN K. (éd.), Locheimer Liederbuch und Fundamentum organisandi des Connrad Paumann. Berlin 1926 ; dans «Dokumenta musicologica» (2), Bärenreiter, Kassel, Basel 1972
- ARNOLD F. W., Das Locheimer Liederbuch nebst des Ars Otganisandi von Conrad Paumann [...] mit einem Nachwort von Friedrich Chrysander und H. Bellermann. Dans «Jahrbuch für Musikalische Wissenschaft (II) 1867, p. 1-234; Leipzig 1926; Wiesbaden 1969, p. 178-182
- PETZSCH C., Das Lochamer-Liederbuch. Einleitung und Bearbeitung der Texte. Dans «Denkmäler der Tonkunst in Bayern» (NF, Sonderband, 2) Wiesbaden 1972
- SALMEN WALTER, Das Lochamer Liederbuch: Eine musikgeschichtliche Studie. Dans «Sammlung musikwissenschaftlicher Einzeldarstellungen» (18), Leipzig 1951
Voir: Paumann Konrad (1410-1463)

Notandum quod manus
anonyme XVe, Allemagne
Notandum quod manus secundum musicum sic dicitur [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. 22, Freiburg/B., Universitätsbibliothek, origine allemande, daté 1490, f. 17v-26v

Notandum est quod 8
anonyme XVe, Allemagne
Notandum est quod 8 sunt consonantie in musica [...] vel ditonus nec precedat nec sequitur (sur les consonances)
Manuscrits
- Ms. Clm 18751, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 160v

Notandum quod litterarum
anonyme XVe
[a] Notandum quod litterarum musicalium quedam duplicantur [...]; [b] Modus est distantia unius vocis ab altera et sunt novem [...]; [c] Nota quod quilibet tonus regularis [...]
Manuscrits
- Ms. II, 1, 2°, 38, Augsurg, Universitätsbibliothek, daté 1473-1576, f. 175, interpolé dans le début d'un traité de plain-chant
- Ms. Clm 19300, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1454, f. 217-220

Notandum quod septem
anonyme XVe, Allemagne
[a] Notandum quod septem sunt species ; [b] Notandum est quod septem sunt species
Manuscrits
- Ms. XI.E.) (2056), Praha, Národní knihovna (dríve Universitní knihovna), origine allemande, daté 1400, f. 246v-247 [a]
- Ms. lat. 5129, Roma, Biblioteca Vaticana, origine italienne, daté de v. 1470 [b]
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963 [a] [édition électronique de l'Université d'Indiana]
- SEAY ALBERT, Anonymus ex codice Vaticano lat. 5129. Dans «Corpus Scriptorum de Musica» (9), American Institute of Musicology, Roma 1964, p. 45-47 [b] [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Nota primam partem prosequendo
anonyme XVe
[Carissimum tractatum de cantu figurativo koralique plano prononciare ordinavi [...] Nota primam partem prosequendo considerandum accipitur quod duplex est cantus scilicet perfectus et imperfectus [...] Est ergo prima regula quum reperitur in cantu pausa tegens tria apacia [...] (règles de musique figurée et de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. 496, Erlangen, Universitätsbibliothek, supposé originaire de Heilsbrom, daté 1451-1467, f. 131-135

Nota quatuor esse proprietates
anonyme XVe
Nota quatuor esse proprietates unitatis [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 103rv
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 35v

Nota quod antiqui musici
anonyme XVe
Nota quod antiqui musici [...]
Manuscrits
- Ms. Bodley 300 (S.C. 2474), Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, début XVe siècle, f. 119vb-120rb

Nota quod datur
anonyme XVe, Allemagne
[a] Nota quod datur quinque partita divisio clavium in manu [...] [c] Nota quod quatuor sunt modi principales [...] [d] tableau de solmisation ; [e] Notandum quod litterarum musicalium quedam duplicantur[...] ; [f] Modus est distantia unius vocis ab altera [...] [g] Nota quod quilibet tonus regularis constat solum ex duobus cantibus [...]
Manuscrits
- Ms. Clm 8258, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe s., f. 16, b; Ms. Clm 19300, id., origine allemande, daté 1454, f. 215-220: a-g
- Ms. II, 1, 2°, 38, Augsurg, Universitätsbibliothek, daté 1473-1576, f. 174-179, c-g

Nota quod cantus ascendit ab E
anonyme XVe, Italie
Nota quod cantus ascendit ab E grave vel G grave vel a A acuto [...]
Manuscrits
- Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 70

Nota quod ex duabus minimis
anonyme XVe
Nota quod ex duabus minimis fit semibrevis imperfecta [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 105v-106

Nota quod in proportione
anonyme XVe
Nota quod in proportione sexquialtera supra tempus perfectum [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 22315, London, British Library, origine italienne, copié par Nicola Burzio, daté après 1473, f. 62 rv

Nota
quod nulla sillaba
anonyme XVe, Angleterre
Nota quod nulla sillaba potest habere [...]
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 55

Nota quod omnes toni habeantur
anonyme XVe
Nota quod omnes toni habeantur ut frequenter in istis quatuor clausulis [...] ; Nota quod omnis tonus impar ut primus, tertius [...] ; Nota Gamaut, are, bmi, cfaut dicuntur graves [...] ; Nota quandocumque in spacio [...] (sur les modes, avec main de solmisation)
Manuscrits
- Ms. 613, Erlangen, Universitätsbibliothek, daté 1451, f. 319
- Ms. Clm 28793, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine française, XVIe siècle, f. 88, Gamaut are b. m [...] gamaut enrienle une clef ut si a que vois [...]

Nota quod prima species
anonyme XVe
[a] Nota quod prima species diatessaron [...] ;[b] Nota quod quinque sunt tetracorda [...]
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 55v [a] [b]
- Ms. 283, Treviso, Biblioteca Comunale [a]
Éditions
- SARNI EMANUELA, Un trattato quattrocentesco sugli intervalli nella Biblioteca comunale di Treviso. Dans «L'Ars Nova Italianataatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 16-18v, 18v-19v; Ms. Clm 19300, id., origine allemande, daté 1454, f. 216 (a seulement)

Nota quod septem sunt consonantie
anonyme XVe, Italie
Nota quod septem sunt consonantie in biscantu [...]
Manuscrits
- Ms. Add 36986, London, British Library, origine italienne, fin XVe-début XVIe siècle, f. 30v

Nota quod septem sunt descrimina
anonyme XVe
Nota quod septem sunt descrimina vocum [...] (sur les tons et les modes)
Manuscrits
- Ms. Pal. lat. 1346, Roma, Biblioteca Vaticana, groupement de 5 Manuscrits, XIVe siècle pour cette partie, f. 22r-23v

Nota quod septem sunt litterae
anonyme XVe, Allemagne
Nota quod septem sunt litterae per quas omnis cantus solvisatur [...]
Manuscrits
- Ms. Clm 4387, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f 40rv & 50rv

Nota quod ubicumque
anonyme XVe
Nota quod ubicumque inveneris signum [...] cognoscatur esse majoris perfecti (musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. Cappon. lat. 206, Roma, Biblioteca Vaticana, origine italienne, XVe siècle, f. 168v-171r

Nota quod unisonus
anonyme XVe, Italie
Nota quod unisonus de ut est simile ut [...] (sur les intervalles)
Manuscrits
- Ms. VIII. D. 12, Napoli, Biblioteca nazionale, composé de trois liasses, XVe siècle pour cette partie (III), f. 51v-52r
- Ms. 606 (IV.9), Pisa, Biblioteca Universitaria, formé de deux Manuscrits originaires du Nord-Est de l'Italie, daté 1429 pour cette partie, f. 43 (interpolé)
- Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 70
Voir Philippe de Vitry [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Nota quotienscumque in primo
anonyme XVe, Allemagne
Nota quotienscumque in primo [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 34200, origine allemande, daté de v. 1450, f. 40v

Nota triplicia sunt semitonia
anonyme XVe, Allemagne
[a] Nota triplicia sunt semitonia. Primum est quod fit ex mi circa fa in manu [...] [b] Voces proprie autenti b c d acuta [...] (solmisation et modes)
Manuscrits
- Ms. Clm 18947, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 238

Nota tres sunt figure
anonyme XVe, Allemagne
Nota tres sunt figure que concernunt ligaturam in cantu [...] (régles des ligatures et tableau)
Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f.309-310

Numerus sexdecim est
numerus
anonyme XVe
Numerus sexdecim est numerus praestissimusica [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, London, British Library, origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 88v-89

Numquid in corporibus
anonyme XVe
Numquid in corporibus celi superioribus [...]
Manuscrits
- Ms. R.14.26 (899), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, XVe siècle, f. 6-9

Octo secundo seculorum
anonyme XVe, Italie
Octo secundo seculorum, primus generalia servat [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 10v

Octo sunt toni quatuor pares
anonyme XVe, Italie
Octo sunt toni quatuor pares et quatuor impares [...]
Manuscrits
- Ms. 883, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine italienne, daté de v. 1400, f. 26rv

Omnes autenti a
suis finalibus
anonyme XVe
Omnes autenti a suis finalibus [...]
Manuscrits
- Ms. Barth. 170, Frankfurt/M., Stadt- und Universitätsbibliothek, origine allemande, daté 1419, f. 116v-117 (interpolé dans un tonaire); f. 117v, Diagramme Rota tonorum; f. 118, nomenclature grecque des notes

Omne ut incipiens
in g cantatur
anonyme XVe, Italie
Omne ut incipiens in g cantatur per b quadrum [...]
Manuscrits
- Ms. 5-1-43, Sevilla, Biblioteca Capitular y Colombina, originaire de Naples ou de Florence, daté 1470-1490, à compléter pas le Ms. Nouv. Acq. fr. 4379, Paris, Bibliothèque Nationale, f.a3-a5v

Omnis nota
in cantu
anonyme XVe
Omnis nota in cantu mensurato vel est maxima (Musique mesurée) ; Omnis nota sic formata (musique mesurée, tradition Marchett de Padoue)
Manuscrits
- Ms. Aldini 361, Pavia, Biblioteca Universitaria, origine italienne, XVe siècle, f. 58r
- Ms.l. V. 30, Siena, Biblioteca comunale, origine italienne, XVe siècle, f. 142v
- Ms. lat. Cl. VIII, 82 (3047), Venezia, Biblioteca Marciana, origine italienne, XVe siècle,
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (III) p. 262a
- GALLO F. ALBERTO, Due trattatelli sulla notazione del primo trecento. Dans «Quadrivium» (12, 1) 1971, p. 119-130 [édition électronique de l'Université d'Indiana]
Bibliographie
- RISTORY HEINZ, Post-franconische Theorie und Früh-Trecento. Die Petrus de Cruce : Neuerungen und ihre Bedeutung für die it. Mensuralnotenschrift. Frankfurt-Bern-New York 1988, p. 125, 127

Omnis numerus circum
anonyme XVe
Omnis numerus circum se positorum [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 31v-57v

Omnis
compositio vel est communiter
anonyme XVe, Allemagne
Omnis compositio vel est communiter dicta vel proprie [...]
Manuscrits
- Ms. MS 485/22, Philadelphia, Rosenbach Museum and Library, origine allemande, daté 1443, f. 7

Omnis
cantus figurativus
anonyme XVe
Omnis cantus figurativus aut est perfectus, imperfectus aut diminutionis (musique mesurée et tableau des figures)
Manuscrits
- Ms. 496, Erlangen, Universitätsbibliothek, supposé originaire de Heilsbrom, daté 1451-1467, f. 130v

Omnium
proportionum musicalium
anonyme XVe, Allemagne
Omnium proportionum musicalium [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 34200, origine allemande, daté de v. 1450, f. 40

Ogni contrapunto
de' cominciare
anonyme XVe, Italie
Ogni contrapunto de' cominciare [...]
Manuscrits
- Ms. Add 36986, London, British Library, origine italienne, fin XVe-début XVIe siècle, f. 26-30

Oportet non derisorie neque dolose, Anonyme XVe, Allemagne
Oportet non derisorie neque dolose [...]
Manuscrits
- Ms. Hs. II 248, Mainz, Stadtbibliothek, origine allemande (Sud), daté 1468, f. 88-104

Per avere
alcuna
anonyme XVe
Per avere alcuna notitia
- Ms. Redi 71, Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, XVe siècle, f. 13r-24r
Éditions
- CARAPETYAN ARMEN, Anonyme, Notitia del valore delle note del canto miserato. Dans « Corpus Scriptorum de Musica » (5), American Institute of Musicology 1957

Pirichius ut
fuga
anonyme XVe
Pirichius ut fuga [...]
Manuscrits
- Ms. Bodley 77, Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, XVe siècle, f. 139

Pone ubi volueris
anonyme XVe
Pone ubi volueris primum punctum [...] (organistrum)
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 136v-141v (f. 136v, tableau sur l'ambitus des tons)
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles).Paris 1996, p. 216

Post differentiarum gradualium
anonyme XVe
Post differentiarum gradualium et alleluia [...]
Manuscrits
- Ms. Canonici Misc. 42 (S.C. 19518), Oxford, Bodleian Library, origine italienne, fin du XVe siècle, f. 151-184

Postquam rudibus
Anonye XVe
Postquam rudibus fabricam materiale [...] (traité du rythme)
Manuscrits
- Ms. Cappon. lat. 206, Roma, Biblioteca Vaticana, origine italienne, XVe siècle, f. 3r-15r

Post quam de mutationibus
anonyme XVe
Post quam de mutationibus manus cantibus clavibus et eorum intervallis [...]
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 62r

Potest ascendere ad. f
anonyme XVe
Potest ascendere ad. f. acutum et descendrer in C. Grave [...] (traité des huit tons)
Manuscrits
- Ms. a VI 44, Salzburg, Abtei Sankt Peter, daté 1490, f. 1-14v

Presens compendium
anonyme XVe
Presens compendium secundum famosiores musicos [...] (musique mesurée, concordance partielle avec l'anonyme de Coussemaker 3, XII)
Manuscrits
- Ms. a VI 44, Salzburg, Abtei Sankt Peter, daté 1490, f. 68v-75r [édition électronique de l'Université d'Indiana]
![Presens compendium secundum famosiores musicos [...]](prima_nota.gif)
![Presens compendium secundum famosiores musicos [...]](prima_nota_b.gif)
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (III) p. 475
- PALMER JILL, A Late Fifteenth-Century Anonymous Mensuration Treatise. Dans «Musica Disciplina» (39) 1985, p. 89-103

Prima
novissima
anonyme XVe
Prima novissima clausa penultima cotus et uncus primum un sexto fa sol la [...] re ut re mi quaternus (formule sur les modes)
Manuscrits
- Ms.l. V. 30, Siena, Biblioteca comunale, origine italienne, XVe siècle, f. 129r
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans « Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina » [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (I) p. 262a

Prima regula coniunta Boett
anonyme XVe, Italie
Prima regula coniunta Boetti signiatur per b in b mi [...]
Manuscrits
- Ms. Add 36986, London, British Library, origine italienne, fin XVe-début XVIe siècle, f. 33v-34

Prima regula contrapuncti
anonyme XVe, Allemagne
[a] Prima regula contrapuncti est quod omnis contrapunctus debet perfecte incipi et finiri [...] (contrepoint); [b] Notandum quod large cantando omnes notas cantus figurati septem sunt species variabiles cantus figurati [...] (musique mesurée); [c] Notandum quod octo sunt proportiones musicales que in cantu mensurali ponetur [...] (proportions) ; [e] Gamaut ut my sol la/Are, Re fa la [...] (table de consonances) ; [f] Est tonus autentus tenor et nota dicitur esse [...] (ethos des modes); [g] Pro aliquantula fracti cantus dilucidatione [...] (musique mesurée); [h] Primum in medio la sol fa subtili melodia (tonaire et exercices de solmisation)
Manuscrits
- Ms. Mc 48, Tübingen, Universitätsbibliothek, origine allemande, fin XVe siècle, [a] f. 64v-67, [b] f. 68-76, [c] f. 76v-78v, [e] f. 81r, [f] f. 89r-v-, [g] f. 92-99v, [h] f. 114v-115v
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Anonymi : Tractatus de cantu figurativo et de contrapuncto (c. 1430-1520). Dans «Corpus Scriptorum de Musica» (41), American Institute of Musicology, Neuhausen 1997, p. 58-65 [a] [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Primo
videndum est de ut
anonyme XVe, Italie
Primo videndum est de ut quot ponuntur [...]
Manuscrits
- Ms. Add 36986, London, British Library, origine italienne, fin XVe-début XVIe siècle, f. 32v

Primo et ante omnia
scire
anonyme XVe, Italie
Primo et ante omnia scire debes quod quinque sunt figurae [...]
Manuscrits
- Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 96-98

Primo coeli
scribitur aristoteles
anonyme XVe, Allemagne
Primo coeli scribitur aristoteles princeps philosophorum ignoratis principiis necesse est enim artem ignorare [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 30059 (olim Mus. Mss. 1572), München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 2-23v

Primo
sciendum est quod
anonyme XVe
Primo sciendum est quod duodecim
Manuscrits
- Ms. D 39, Catania, Biblioteche Riunite Civica e Antonio Ursino Recupero
Éditions
- NALLI PAOLO, Regulae contrapuncti secundum usum regni Siciliae. Dans «Archivio Storico per la Sicilia Orientale» (2e s. 29, 2-3) 1933, p. 291-292 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Primus est
tonus re
anonyme XVe
Primus est tonus re la re fa [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie du ms. Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 68v [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Primus
tonus continet
anonyme XVe, Italie
Primus tonus continet suam undecimam aliquando [...]
Manuscrits
- Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 101v-102

Prima
regula. Omnis nota
anonyme XVe, Allemagne
Prima regula. Omnis nota quadrata non habens caudam [...]
Manuscrits
- Ms. Clm 4382, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1405, f. 199v

Pri re la. Se re fa
anonyme XVe
Pri re la. Se re fa. Ter mi fa [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 19966, London, British Library, originaire de Noyon (France), XVIe siècle, f. 139 v; Ms. Arundel 299, id., origine allemande ou autrichienne, daté 1491, f. 68
- Ms. lat. oct. 267, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine supposée à Leipzig, daté 1492-1499, f. 13 v
Voir : DE COUSSEMAKER EDMOND, Scriptorum de musica medii aevi nova series a Gerbertina altera [4. v.], Durand, Paris: Durand, 1864-1876 ; Olms, Hildesheim 1963, (2) p. 470 [édition électronique de l'Université d'Indiana]
Voir : GLAREAN (Henrici Loriti), Dodekachordon (1547). « De vulgari Modorum agnitione Caput XIII » (De la reconnaissance ordinaire des modes) Traduction de Chroistian Meyer (département de la Musique, Université March Bloch, Strasbourg)
Voir : Ms. cod. pal. vind. 4774, Vienna, Nationalbibliothek, f 72v [édition électronique de l'Université d'Indiana]
Jean-Marc Warszawski
Novembre 1995-1er novembre 2008
© Musicologie.org.


À propos - contact | S'abonner au bulletin | Biographies de musiciens | Encyclopédie musicale | Articles et études | La petite bibliothèque | Analyses musicales | Nouveaux livres | Nouveaux disques | Agenda | Petites annonces | Téléchargements | Presse internationale | Colloques & conférences | Collaborations éditoriales | Soutenir musicologie.org.
Musicologie.org, 56 rue de la Fédération, 93100 Montreuil, ☎ 06 06 61 73 41
ISSN 2269-9910
Vendredi 13 Février, 2026
