Écrits anonymes sur la musique au XVe siècle (1/4)
Écrits relatifs à la musique ( 580-1764) : Index chronologique
1. de Musica manualis cum tonale à Dictis super addenda diligenter
2. de Dicunt multià M.J.C. de modo
3. de Modus cantandi versiculum à Pri re la. Se re fa
4. de Primo dividatur à Ze lernen dy figurlichen musica
Ab ff qui habet, Anonyme XVe, Allemagne
Ab ff qui habet locum prime magade [...]
Manuscrits
- Ms. 568, Kraków, Biblioteka Jagiełłonska, origine allemande, daté des années 1465, f. 80-80v (f. 80v: tableau de solmisation et définition des intervalles)
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles). Paris 1996, p. 182

Ad faciendam scalam, anonyme XVe
Ad faciendam scalam clavicordii intercisam [...] (v. 1467-1471)
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 138v
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles). Paris 1996, p. 229

Accentuandi regularis modus, anonyme XVe
Accentuandi regularis modus [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 16900, London, British Library, origine allemande, fin XVe-début XVIe siècle

Adhuc est alia maxima, anonyme XVe, Autriche
- Adhuc est alia maxima et perfectissima medietas [...] (division harmonique)
Manuscrits
- Ms. Clm 19850, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine suposée à Wien, daté 1447, f. 7

Ad inviendum, Anonyme XVe
Ad inveniendum veras falsetas seu semitonia vera [...]
Manuscrits
- Ms. I.Q.43, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, fin XVe siècle, f. 138
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Mensura monochordi. La division du monocorde (IXe-XVe siècles). Paris 1996, p. 223

Ad laudandum Deum, anonyme XVe
Ad laudandum Deum trinum et unum [...]
Manuscrits
- Ms. B. 12, New York, Pierpont Morgan Library, origine anglaise, début XVe siècle. f. 73v-76

Ad notitiam artis, anonyme XVe, Bohême
Ad noticiam artis musice pervenire cupientibus [...]
Manuscrits
- Ms. M CII 1 (1461), Praha, Prazkéo hradu, knihovna metropolitní kapituly, originaire de Bohême, première moitié XVe siècle, f. 50-57v

Ad sciendum artem discantus, anonyme XVe
Ad sciendum artem discantus [Ars discantus secundum Johannem de Muris] [Contrapunctus secundum magistrum Johannem de Muris est facere]
Manuscrits
- Ms. 70 (71), Gent, Universiteitsbibliotheek, origine gandoise, daté 1503-1504, f. 34r, Bestia non cantor qui non canit arte usu [...]
- Ms. Add. 22315, London, British Library, manuscrit d'origine italienne copié par Nicola Burzio, daté après 1473. f. 6
- Ms. Egerton 2954, id., origine italienne, daté 1430 au plus tôt. f. 23-26
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (III) p. 68-113
- GERBERT MARTIN (1720-1793), dans «Scriptores ecclesiastici de musica sacra potis-simum [3 v.]», St. Blasien 1784; Hildesheim, Olms 1967
Voir: Johannis de Muris (1290-1350)

Ad veram notitiam, anonyme XVe, Italie ou France
Ad veram notitiam habendam de omnibus tonis [...]
Manuscrits
- Ms. 2/67 ( IV 30), Bergamo, Biblioteca Civica, origine française ou Italienne, XVe siècle, f. 256v,

A gravis atque levis, anonyme XVe, Allemagne
[a] A gravis atque levis includunt clima secundi [...] ; [b] Consors trinitatis sancte [...] ; [c] Nota more secularium quo ad antiphonas primus tonus habet [...]
Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, [a], f. 251; [b], f. 253-254 & 256; [b], f. 254-257
Éditions
- GERBERT MARTIN (1720-1793), dans «Scriptores ecclesiastici de musica sacra potis-simum [3 v.]», St. Blasien 1784; Hildesheim, Olms 1967, (3) p. 434-437 [c]

Alia si vis incipere discantum, anonyme XVe
Alia si vis incipere discantum [...]
Manuscrits
- Ms. 410 II, Cambridge, Corpus Christi College, origine anglaise, seconde moitié XVe siècle, f. 9v

Altior est prima, anonyme XVe
Altior est prima nota que tractum dat [...]
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, (f.) b

Anima juvenis rationalis, anonyme XVe
Anima juvenis rationalis [...]
Manuscrits
- Ms. R.14.26 (899), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, XVe siècle, f. 53-54v

Anonyme de Bratislava, anonyme XVe, Pologne
[Tractatus de musica mensurabili] Quoniam circa artem musicalis sciencie
Manuscrits
- Ms. IV.Q.16, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka, première moitié XVe siècle, f. 151v-161
Éditions
- WOLF JOHANNES, Ein Breslauer Mensuraltraktat des 15. Jahrhunderts. Dans «Archiv für Musikwissenschaft» (1) 1918-1919, p. 329-345 [édition électronqiue de l'Université d'Indiana]

Anonyme de Coussemaker I (4), anonyme XVe
Tractatus de musica figurata et de contrapuncto
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (IV) p. 434-469 [édition électronqiue de l'Université d'Indiana]

Anonyme de Coussemaker XII (3), anonyme XVe
[Quoniam per magis noti notitiam] Quoniam circa musicam quedam necessaria [...]
Manuscrits
- Ms. F VIII 16, Basel, Universitätsbibliothek
- Ms. Mus. ms. theor. 1590, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz
- Ms. Clm 30056 (olim Mus. Mss. 1573), München, Bayerische Staatsbibliothek, originaire d'Augsburg, daté 1463, copié par Ulrich Fugger, f. 2-42
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 364-286
- Ms. Add. 34200, London, British Library, origine allemande, daté de v. 1450, f. 42-49
- Ms. II 395, Esztergom (H), Föszékezegyházi Könyvtár
- Ms. 2/67 (IV 30), Bergamo, Biblioteca Civica, origine française ou italienne, XVe siècle, f. 256r (inclus dans un traité de plain-chant et de musique mesurée dans la tradition de Francon) [édition électronique de l'Université d'Indiana]
- Ms.l. V. 30, Siena, Biblioteca comunale, origine italienne, fin XVe siècle, f. 14r (dans La Musica Lamberti)
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (I) 251-281; 292-294; 303-307
- PALMER JILL M., Anonymous: Tractatus et compendium cantus figurati. Dans «Corpus Scriptorum de Musica» (35), American Institute of Musicology, Rome 1951; 1990
Bibliographie
- WOLF JOHANNES, Geschichte der Mensural-Notation von 1250-1460. Leipzig 1904; Hildesheim-Wiesbaden 1965, p. 90, 91, 96, 98,146, 147, 150

Anonyme de Ellsworth, anonyme XVe
[De modo canendi] In omnibus requiem quesivi […]
Manuscrits
- Ms. MS 744 (Phillipps 4450), Berkeley, University of California, Brancroft Library, originaire de Paris, XVe siècle, f. 50-60
Éditions
- ELLSWORTH OLIVER B., The Berkeley Manuscript. Dans «Greek and Latin Music Theory» (2), Lincoln, London 1984, p. 184-238

Anonyme de Kellner, anonyme XVe
Pro facili informatione eorum, qui ad culmen (v. 1400)
Manuscrits
- Ms. 312, Kremsmünnster, Benediktinerstift Kremsmünster
Éditions
- KELLNER P. ALTMANN, Ein Mensuraltraktat aus der Zeit um 1400. Akademie Wien (94, 5) 1957, Wien 1958, p. 72-85 [ édition électronique de l'Université d'Indiana]

Anonyme de Melk, anonyme XVe
Quoniam cantum mensuralem seu figuratum (1462)
Manuscrits
- Ms. 9502, Melk, Stiftsbibliothek
Éditions
- GALLO F. ALBERTO, Anonymus: Tractatulus de cantu mensurali seu figurativo musice artis. Dans «Corpus Scriptorum de Musica» (16), American Institute of Musicology 1971
Bibliographie
- HAUB RITA, Codex Mellicensis 950. Dans W. Pass & A. Rausch (éd.), «Musica mediaevalis Europae occidentalis» (4) [Mittelalterliche Musiktheorie in Zentraleuropa], Tutzing 1998, p. 51-55

Anonyme de Tegernsee I, anonyme XVe, Allemagne
Quoniam ut ait sapiens Ecclesiastici
Quoniam ut ait sapiens Ecclesiastici 40° Musica et vinum letificant cor et philosophus 8 politicorum musica (traité de plain-chant, 1436)
Manuscrits
- Ms. Clm 18751, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 155-160
Éditions
- SCHMID HANS, Die musiktheoretischen Handschriften der Benediktiner-Abtei Tegernsee (thèse). München 1951, p. 104-105

Anonyme Tegernsee II, anonyme XVe, Allemagne
Discantus est diversorum cantuum secundum modum tempus ac prolationem per figuras longas breves (musique mesurée et contrepoint, v. 1450)
Manuscrits
- Ms. Add. 34200, London, British Museum, origine allemande, daté de v. 1450, f. 52-46v
- Ms. Clm 19851, München, Bayerische Staatsbibliothek, daté 1483, f. 110-113v
Éditions
- MEYER CHRISTIAN, Anonymi: Tractatus de cantu figurativo et de contrapuncto (c. 1430-1520). Dans «Corpus Scriptorum de Musica» (41), American Institute of Musicology, Neuhausen 1997, p. 36-47 [édition électronique de l'Université de l'Indiana]
- SCHMID HANS, Die musiktheoretischen Handschriften der Benediktiner-Abtei Tegernsee (thèse). München 1951

Anonyme de Vipiten, anonyme XVe
[Modus cantandi in mensuralibus] Iam sequitur de valoribus notarum et hoc iam dictatur […]
Manuscrits
- Ms. sans cote, Sterzing, (Vipiteno), Stadtarchiv, Rathaus
Éditions
- THURNHER EUGEN & ZIMMERMANN MANFRED, Die Sterzinger Miszellaneen-Handschrift. Dans «Litterae» (61), Göppingen 1979 [Göppinger Beiträge zur Textgeschichte; fac-sim.]
- WELKER LORENZ, Ein anonymer Mensuraltraktat in der Sterzinger Miszellaneen-Handschrift. Dans «Archiv für Musikwissenschft» (48) 1991, p. 255-281 [édition électronique de l'Université dIndiana]

Apothoma. Coma, anonyme XVe
Apothoma. Coma. Coma. Diesis. Diesis. Tonus. Semitonium minus
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 55

Arepto januam paulisper, anonyme XVe
Arepto januam paulisper virium spiramine volens [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 16900, London, British Library, origine allemande, fin XVe-début XVIe siècle, f. 37-45

Ars musica, que apellatur liberalis, Anonyme XVe, Catalogne
Anonymus codex Barcinonensis
[a] Musica est una de septem artibus ; [b] Devem saber que en el art del cant [...]
Manuscrits
- Ms. M. 1327, Barcelona, Biblioteca de Catalunya, origine catalane, XVe siècle, [a], f. 71-72; [b], f. 72v-89
Éditions
- GÜMPEL KARL-WERNER, Zur Frühgeschichte der vulgärsprachlichen spanischen und katalanischen Musiktheorie. Dans «Spanische Forschungen d. Görresges. Gesammelte Auf-sätze zur Kulturgeschichte Spaniens» (24), Münster 1968, [a], p. 257-336

Aurea personat lyra, anonyme XVe, Angleterre
Aurea personat lyra voce modulamina...
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie Lansdowne 763, British Library, London
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde. Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 55 [édition électronique de l'Université d'Indiana]


Autenticus autoralis, anonyme XVe, Italie
Autenticus autoralis et auctoritate plenus
Manuscrits
- Ms. Canonici Misc. 212 (S.C. 19688), Oxford, Bodleian Library, origine italienne, daté de v. 1400, f. 39v-40
- Ms. plut. S. XXVI. 1, Cesena, Biblioteca Malatestina, XVe siècle, f. 196v-197r
Éditions
- BAILEY TERENCE, De modis musicis: A New Edition and Explanation. Dans «Kirchen-musikalisches Jahrbuch» (61-62) 1977-1978, p. 47-60 [édition électronique de l'Université d'Indiana]
Bibliographie
- FLOROS CONSTANTIN, Universale Neumenkunde [3 v.]. Kassel 1970, (II) p. 244
- GOMBOSI OTTO, Studien zur Tonartenlehre des frühen Mittelalters. Dans «Acta Musicolo-gica» (10) 1938, p. 165

Blacke full ys perfet, anonyme XVe
Blacke full ys perfet of [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 106b

Brevi perstringatur ratione scientia, anonyme XVe, Allemagne
Brevi perstringatur ratione scientia namque diminuitur (traité et tonaire cartusien)
Manuscrits
- Ms. theol. lat. qu. 74, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, origine allemande, daté 1464, f. 104-126

B quadrata in Gamaut, anonyme XVe
B quadrata in Gamaut ut mi sol la [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 21455, London, British Library, origine anglaise, daté de v. 1400, f. 10rv [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Cantiones templarias aliquamdiu, anonyme XVe, Allemagne
[Ratio canendi brevis carmina templaria.] Cantiones templarias aliquamdiu sine preceptis cecinimus [...] [Sur le chant liturgique]
Manuscrits
- Ms. lat. oct. 282, Berlin, Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz, origine allemande, daté 1464, f. 78-80v

Cantor sum qualis desmontrat Anonyme XVe
Cantor sum qualis desmontrat musica talis (sur les ligatures)
Manuscrits
- Ms. Bodley 77, Oxford, Bodleian Library, origine anglaise, XVe siècle, f. 94v

Cantus perfectus, anonyme XVe, Angleterre
Cantus perfectus perfectus sic figuratur [...]
Manuscrits
- Ms. R.14.26 (899), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, XVe siècle., f. 119

Cantus est dileccio, Anonyme XVe, Italie
Cantus est dileccio et animi cordis [...]
Manuscrits
- Ms. Ripoll 42, Barcelona, Arxiu de la Corona d'Aragó, originaire de l'abbaye bénédictine S.-Maria de Ripoll, daté 1018-1046, f. 78v, Cantus est dileccio et animi cordis [...] Vis tu bene discantare [...]

Cantus tria, anonyme XVe, Bohême
Cantus tria habet reprehensibilia [...]
Manuscrits
- Ms. O LIV (1638), Praha, Prazkéo hradu, knihovna metropolitní kapituly, originaire de Bohême, première moitié XVe siècle, f. 141

Circa modum discantandi, Anonyme XVe, Angleterre
Circa modum discantandi
Manuscrits
- Ms. Add. 21455, London, British Library, origine anglaise, daté de v. 1400, f. 9v-10 [édition électronique de l'Université d'Indiana]
Éditions
- GEORGIADES THRASYBULOS, Englische Diskanttraktate aus der ersten Hälfte des 15. Jahrhunderts. Dans «Schriftenreihe des Musikwissenschaftlichen Seminars der Universität München» (3), München 1937, p. 28-30

Circa initium musice artis, anonyme XVe, Allemagne
Circa initium musice artis scribit Aristoteles princeps philosophorum [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. 77, Freiburg/B, Universitätsbibliothek, origine allemande, daté 1492-1495, f. 2-23

Circa artem musice scientie, Anonyme XVe, Allemagne
Circa artem musice scientie est sciendum ut eo melius et facilius [...] acquiri necesse est ut signetur [...] (fragment sur la musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. Clm 8951, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1515 (copiste, Johannes de Maspach) et 1439 (copiste, Bartholomeus Fryesz), f. 125

Circa musicam est notandum, anonyme XVe, Allemagne
Circa musicam est notandum quod subjectum in musica est hoc: convenit numerus sonorum [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 18800, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté d'avant 1484, f. 134-138 (tableau de solmisation, f. 134v)

Circa artem, Anonyme XVe, Pologne
Circa artem musicalem notanda sunt aliqua pulcra [...]
Manuscrits
- Ms. BOZ 61, Warszawa, Biblioteka Narodowa, origine polonaise, daté 1467, f. 288-293

Colors requisite to musicall proporcions, anonyme XVe
Colors requisite to musicall proporcions ben thes [...]
Manuscrits
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 37

Coma est punctum cum virgula, anonyme XVe
Coma est punctum cum virgula sursum [...]
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 56v

Compendium musice, anonyme XVe, Italie
Compendium musices
Éditions anciennes
- Venezia, Giovanni Battista Sessa 1499 (4 exemplaires conservés)
- Venezia, G. B. Sessa 1505 (5 exemplaires conservés),Tractatus musices
- Venezia, Simone de Luere 1509 (7 exemplaires conservés), Compendium musices confectum ad faciliorem introductionem discentium
- Venezia, Lucantonio Giunta 1513 (25 exemplaires conservés), Compendium musices confectum ad faciliorem instructionem cantumchoralem discentium: necton ad introductionem huius libelli qui cantorinus intitulatur: omnibus divino cultui perutilis et necessarius: ut in tabula hic immediate sequenti latius apparet; Venezia, Pietro Liechtenstein 1538 (7 exemplaires conservés)
- Venezia, Lucantonio Giunta 1540 (6 exemplaires conservés)
- Venezia, Pietro Liechtenstein 1541 (2 exemplaires conservés)
- Venezia, eredi P. Rabani 1548 (1 exemplaires conservés)
- Venezia, Pietro Liechtenstein 1549 (17 exemplaires conservés)
A : Wien, Österreichische
Nationalbibliothek - Göttweig, Benediktinerstift - Kremsmünster,
Benediktinerstift - B : Bruxelles, Bibliothèque Royale
B : Bruxelles, Bibliothèque du conservatoire royal de musique
D : Berlin, Staats-bibliothek Preußischer Kulturbesitz - Gotha, Forschung
Bibliothek (Landesbibliothek) - Heidelberg, Musikwissens-chaftliches
Seminar der Universität - Leipzig, Universitätsbibliothek - München,
Bibliothek des Musikwissenschaftli-chen Seminars der Univ. - Münster,
Bischöfliches Diözesanarchiv - München, Universitätsbibliothek -
Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek
E : Sevilla, Biblioteca colombina
F : Paris, Bibliothèque nationale - Solesmes, Abbaye St. Pierre - Paris,
Bibliothèque de France
GB : Cambridge, University Library - Glasgow, Euing Musical library -
London, British Museum - Oxford, Bodleian Library - Tenbury, St. Michael's
College - I : Bergamo, Biblioteca Civica - Bologna, Biblioteca del
Conservatorio (Liceo Musicale ; oggi civico Museo Bibliografico Musicale)
- Firenze, Biblio-teca del Conservatorio - Firenze, Biblioteca
Marucelliana - Firenze, Biblioteca nazionale centrale - Lodi, Biblioteca
comunale Laudense - Lucca, Bibl. governativa - Ostiglia (Mantova),
Fondazione Greggiati - Parma, Biblioteca del Conservatorio - Roma,
Biblioteca Casanatense - Roma, Biblioteca S. Cecilia (Conservatorio) -
Trieste, Museo teatrale - Venezia, Bibl. dell'Accademia Querini-Stampalia
- Venezia, Biblioteca nazionale Marciana - Vicenza, Biblioteca comunale
Bertoliana - NL : Den Haag, Gemeente Museum
US : Ann Arbor, Mich., William L. Clements Library University of Michigan
- Berkeley, Calif., Music Library University of California - Boston,
Mass., Music De-partment, Boston Public Library - Cambridge, Mass.,
Houghton library, Harvard university - Chicago, Ill. Newberry library -
New York, N. Y., Music Division, New York Public Library - Poughkeepsie,
N. Y., Vassar College library - Rochester, N.Y., Sibley Music Library,
Eastman School of Music - San Francisco, Calif., The Frank V. De Bellis
Collection, San Francisco State College - Waco, Texas, Baylor University
Library - Washington, D.C., Music Divi-sion, Library of Congress -
Williamstown, Mass., Chapin Library College

Éditions modernes
- CRAWFORD DAVID, Anonymus: Compendium musices, Venetiis 1499-1597. Dans «Corpus Scriptorum de Musica» (33), American Institute of Musicology 1985 [édition électronique de l'Université d'Indiana]
Bibliographie
- CRAWFORD DAVID, The Compendium Musices: Musical Continuity among the Sixteenth-Centu-ry Italian Clergy. Dans «La musique et le rite sacré et profane», Strasbourg 1986, (2) p. 195-216


Componentes et cantantes, anonyme XVe, Bohême
- Componentes et cantantes cantilenas ab ecclesia non approbatas [...]
Manuscrits
Ms. O III (1587), Praha, Prazkéo hradu, knihovna metropolitní kapituly, originaire de Bohême, XVe siècle

Concordantias scire volentibus, anonyme XVe, Angleterre
Concordantias scire volentibus in primis notandum est [...]
Manuscrits
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 56; Ms. R.14.26 (899), id., origine anglaise, XVe siècle

Concordantie omnium notarum, anonyme XVe, Allemagne
Concordantie omnium notarum et eodem modo sumuntur superius sicut inferius [...] (sur les modes)
Manuscrits
- Ms. Clm 4387, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 45
Éditions
- HUGLO MICHEL, L es tonaires. Inventaire, analyse, comparaison. C.N.R.S., Société Française de Musicologie, Paris, Heugel 1971, p. 425.

Concordanciarum perfecte, Anonyme XVe, Allemagne
Concordanciarum perfecte, ut unisonus [...] Hoc ita intellige in hac clave cfaut per se tacta dicitur unisonus [...] (traité d'orgue)
Manuscrits
- Ms. Clm 7755, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1463, f. 276-280
Éditions
- GÖLLNER THEODOR, Formen früher Mehrstimmigkeit in deutschen Handschriften des späten Mittelalters. Dans «Münchener Veröffentlichungen zur Musikgeschichte» (6), Tutzing 1961, p. 167-178 (éd. en fac-sim.)
Bibliographie
- HALM CAROLUS (KARL, 1809-1882), & LAUBMANN G., Catalogus latinorum Biblioteca Regiae Monacensis. München 1868-1881 (Catalogus codicum manuscriptorum Biblioteae Regiae Monacensis). 1881, (III, IV) p. 196
- SCHRADE LEO (1903-1964), Die Handschriftliche Überlieferung der ältesten Instrumentalmusik. Tutzing 1968, p. 123
- STROHM REINHARD, Ein Zeugnis früher Mehrstimmigkeit in Italien. Dans « Festschrift Bruno Stäblein zum siebzigsten Geburtstag », Kassel 1967, p. 241

Contra merorem, anonyme XVe, Allemagne
Musice studium
Contra merorem gaudia cape inquit Henricus Florentinus [...] libro eius tertio in quibus verbis ipsa philosophia [...] Musice studium inter cetera artium studia non fore negligendum [...] (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. 8° Luneb. 82, Göttingen, Niedersächsische Staats- und Universitätsbibliothek, XVe siècle, f. 165v-166v
- Ms. 78 Quodl. 4° (cat. 4043), Wolfenbüttel, Herzog-August-Bibliothek, origine allemande, fin XVe début XVIe siècle, f. 4-14v

Contrapunctus nichil aliud est in notam, anonyme XVe, Allemagne
[a] Contrapunctus nichil aliud est in notam quondam aliam notam ponere [...] (règles de contrepoint); [b] Nota quod sex sunt note per quas omnis cantus cantatur [...] (solmisation); [c] Quedam musice plane introductoria utilitati rudimentum [...] (plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Clm 15632, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, fin XVe siècle, f. 103v-106v

Cribrum proportionum, anonyme XVe
Cribrum proportionum
Manuscrits
- Ms. R.14.26 (899), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, fin XVe siècle, f. 256

Cum ars musica que inter phylosophie, anonyme XVe
Cum ars musica que inter phylosophie filias censetur non ultima [...] (traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. Hs. II. 375, Mainz, Stadtbibliothek, daté 1466 avec prudence, f. 24-39v

Cum cantorum in orbe, anonyme XVe, Allemagne
Cum cantorum in orbe refulsa est invidia cantum obnubilando mesurabilem expedit eruditis in trivio [...] (traité de musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. 98 th. 4°, Regensburg, Bischöfliche Zentralbibliothek, Proskesche-Musikbibliothek, origine allemande, daté 1457-1476, f. 287-309

Cum de mensurabili, anonyme XVe
Cum de mensurabili musica sit nostra praesens intentio (v. 1400)
Manuscrits
- Ms. Add. 21455, London, British Library, origine anglaise, daté de v. 1400, f. 3-6a
Éditions
- REANEY GILBERT & GILLES ANDRÉ & MAILLARD JEAN, Philippi de Vitriaco ars nova. Dans «Corpus Scripturum de Musica» (8), American Institute of Musicology 1964, p. 73-77 [édition électronique de l'Université d'Indiana]

Anonyme de Coussemaker V (3), anonyme XVe
Ars cantus mensurabilis [Cum multi antiqui modernique cantores [...] (incipit de l'anonyme : Vocum copulatones: Cum multi veterum ac modernorum de diaphonia)
Manuscrits
- Ms. Lat. 7369, Paris, Paris, Bibliothèque Nationale
- Ms. A 49, Bologna, Civico Museo; Ms. 734, Firenze, Biblioteca Medicea Riccardiana, début XVe siècle, f. 109v-122r; Ms. Pluteo XXIX. 48, id., XVe siècle, f. 73v-82v
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (III) p. 379-398
- BALENSUELA C. MATTHEW, A rs cantus mensurabilis mensurata per modos iuris. Dans « Greek and Latin Music Theory » (10), Lincoln, London 1994 [édition électronique de l'Université d'Indiana]
Bibliographie
- BRUMANI BIANCAMARIA & CILIBERTI GALLIANO, Una nuova fonte del trattato Ars cantus mensurabilis dell'Anonimo V. Esercizi. Musica e Spettacolo (14) 1995, p. 19-23
- WOLF JOHANNES, G eschichte der Mensural-Notation von 1250-1460. Leipzig 1904, Hildesheim-Wiesbaden 1965, p. 90, 93, 101, 128, 134, 138, 139

Cartula de canto plano, anonyme XVe, Italie
Et dixit Guido
Manuscrits
- Ms. Ripoll 42, Barcelona, Arxiu de la Corona d'Aragó, originaire de l'abbaye bénédictine S.-Maria de Ripoll, daté 1018-1046, f. 70-71v; Ms. 329, Toledo, Biblioteca Pública del Estado, origine espagnole, XVe siècle (éd. Gümpel)
Éditions
- GÜMPEL KARL-WERNER, Gregorianischer Gesang und Musica ficta. Bemerkungen zur spanischen Musiklehre des 15. Jahrhunderts. Dans «Archiv für Musikwissenschaft» (47) 1990, p. 120-147 [Ms. R. 329]

Cum notum sit, Anonyme XVe, Italie
Pseudo Johannes de MurisCum notum sit [...] (contrepoint)
Manuscrits
- Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 112v-117v
Éditions
- COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE (1805-1876), dans «Scriptorum de musica medii aevi novam seriem a Gerbertina» [4 v.]. Durand, Paris 1864-1876; Olms, Hildesheim 1963, (III) p. 60a-68b

Cum secundum omnes modernos, anonyme XVe, Allemagne
Cum secundum omnes modernos musicos omnis cantus [...] (sur les tons, & formules d'intonation)
Manuscrits
- Ms. Clm 8951, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1515 (copiste, Johannes de Maspach) et 1439 (copiste, Bartholomeus Fryesz), f. 120-124

Cum sit necessarium festinare, anonyme XVe, Allemagne
[a] Cum sit necessarium festinare ad ea que homini letitiam conferunt [...] Namque musica quam quidam moysicam a Moyse inventore [...] ; [b] Cum sit necessarium festinare ad ea que homini letitiam conferunt [...] Nunc eam aggrediente primo de eo quod quidam super videndum [...] ; [c] Expedit ac rationi consonum [...] ; [d] Cum non aliud nisi recte canenndi notitia prohibeatur [...] (traités de plain-chant et fragment, glosés)
Manuscrits
- Ms. Clm 18932, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1496 & 1516, f. 6-69

Cum superius sufficienter pro iuvenum, anonyme XVe, Allemagne
Cum superius sufficienter pro iuvenum informatione dictum sit de musice, clavibus et earumdem locum mutationibus [...] (intervalles et tons)
Manuscrits
- Ms. Clm 6037, München, Bayerische Staatsbibliothek, originaire de Ebersberg (Allemagne), daté 1448, f. 121v-126v

Cupientes habere notitiam artis, ** Anonyme XVe, Allemagne
[a] Cupientes habere notitiam artis componendi videant primo quod summa cum diligentia species concordantiarum [...] (traité des intervalles); [b] Etsi tota musica propter utilitatem quam inter ceteras artes ingenuas [...] (traité de musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. 82.6 Quodl. 4° (cat. 4045), Wolfenbüttel, Herzog-August-Bibliothek, origine allemande, XVe siècle, [a], f. 17-20; [b], f. 21-32. (f. 21, tableau de solmisation)

Dactilus ex prima longa, anonyme XVe
Dactilus ex prima longa et duabus brevibus [...]
Manuscrits
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 48v
- Ms. O.9.29 (1441), Cambridge, Trinity College, origine anglaise, daté 1416 (aussi 1460), rédigé par John Wilde, traité signé Robert de Brunham, f. 55; Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 105

Dant duo re duo mi duo fa, anonyme XVe
Dant duo re duo mi duo fa [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., origine anglaise, daté de v. 1450, copié par John Wylde, Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 68v

Debemus scire quod omne contrapuntum, anonyme XVe, Italie
Debemus scire quod omne contrapuntum debet incipere [...]
Manuscrits
- Ms. Add 36986, London, British Library, origine italienne, fin XVe -début XVIe siècle, f. 24v-25v

Decens namque videtur, anonyme XVe
Decens namque videtur et venustum ut si quod ordiendum est (traité sur les tons)
Manuscrits
- Ms. 8° Cod. 62, Augsburg, Staats- und Stadtbibliothek, origine allemande, daté 1481-1483, f. 95: Nota quod in registro tonorum per patres bursfeldenses [...] Decens namque videtur et venustum ut si quod ordiendum est [...] ; f. 97, Primi toni differentia in sua succincliori forma [...]

De igitur silentio transeamus, anonyme XVe
De igitur silentio transeamus quidditatem et divisionem musice [...]
Manuscrits
- Ms. Arundel 299, London, British Library, origine allemande ou autrichienne, daté 1491, f. 90rv

De modo discantandi quod dicitur, * Anonyme XVe, Italie
De modo discantandi quod dicitur secundum gallicos [...]
Manuscrits
Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 79rv

De modis quibus se omnis, Anonyme XVe, Allemagne
De modis quibus se omnis cantus habeat [...] (plain-chant et tonaire)
Manuscrits
- Ms. Clm 24809, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté de v. 1406-1417, f. 157-170, formules interpolée

De origine musicae artis, anonyme XVe, Angleterre
De origine musicae artis quia rudem lectorem vidimus
Manuscrits
- Ms. Add. 4912, London, British Library, origine anglaise, XVIIIe siècle, copie Lansdowne 763
- Ms. Lansdowne 763, id., daté de v. 1450, copié par John Wylde, Copié dans le Ms. Add. 4912 (XVIIIe siècle), f. 69-87

De quo ille presens libellus, Anonyme XVe, Allemagne
De quo ille presens libellus est musicalis debet ergo sciri quomodo musica notificatur [...] (partie de traité de plain-chant)
Manuscrits
- Ms. M. Ch. Q. 14, Würzburg, Universitätsbibliothek, origine allemande, XVe siècle, f. 433-434

Devemos saber que en el arte, Anonyme XVe, Castille
Devemos saber que en el arte del canto llano avemos eynte letras [...]
Manuscrits
- Ms. 14, Silos (Santo Domingo de Silos) Archivio de la Abadía Benedictina, origine castillanne, daté de v. 1450, f. 100-106
- Ms. 329, Toledo, Biblioteca Pública del Estado, origine espagnole, XVe siècle, f. 1-41

De typo et eius natura, anonyme XVe
De typo et eius natura. Natura typus ergo dicitur [...]
Manuscrits
- Ms. Pepys 1236, Cambridge, Magdalene College, origine anglaise (Christ Church, Canterbury?), XVe siècle, f. 104v,
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 6-18
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 10-18

Diatessaron dicitur dya, anonyme XVe
Diatessaron dicitur dya quod est de [...]
Manuscrits
- Ms. Add. 10336, London, British Library, origine anglaise, daté 1500, f. 102v-103
- Ms. 466, London, Lambeth Palace, origine anglaise, daté 1524-1525, copié par William Chelle, f. 34v-35

Dicendum quod note, anonyme XVe, Italie
Dicendum quod note ponuntur in ut [...]
Manuscrits
- Ms. Add 36986, London, British Library, origine italienne, fin XVe-début XVIe siècle, f. 33

Dicte de differentiis, anonyme XVe
Dicte de differentiis tonorum in generali [...]
Manuscrits
- Ms. Cpv 4774, Wien, Österreichische Nationalbibliothek, XVe siècle, f. 74r

Dictis super addenda diligenter, anonyme XVe, Allemagne
Dictis super addenda diligenter attendant prolatis dinoscere modernos discantus [...] (musique mesurée)
Manuscrits
- Ms. Clm 5947, München, Bayerische Staatsbibliothek, origine allemande, daté 1492-1493
Bibliographie
- HALM CAROLUS (KARL, 1809-1882), & LAUBMANN G., Catalogus codicum latinorum Bibli-othecae Regiae Monacensis. München 1873, (I, III) p. 60
- WOLF JOHANNES, Handbuch der Notationskunde (II). Leipzig 1913, p. 17
- SCHRADE LEO (1903-1964), Die handschriftliche Überlieferung der ältesten Instrumentalmusik. Tutzing 1968, p. 94
- HUGLO MICHEL, Les tonaires. Inventaire, analyse, comparaison. CNRS. Société Française de Musicologie. Paris, Heugel 1971, p. 428
- GÖLLNER THEODOR, Formen früher Mehrstimmigkeit in deutschen Handschriften des späten Mittelalters. Dans «Münchner Veröffentlichungen zur Mmusikgeschichte» (6), Tutzing 1961
Jean-Marc Warszawski
Novembre 1995 - 1er novembre 2008
© Musicologie.org


À propos - contact | S'abonner au bulletin | Biographies de musiciens | Encyclopédie musicale | Articles et études | La petite bibliothèque | Analyses musicales | Nouveaux livres | Nouveaux disques | Agenda | Petites annonces | Téléchargements | Presse internationale | Colloques & conférences | Collaborations éditoriales | Soutenir musicologie.org.
Musicologie.org, 56 rue de la Fédération, 93100 Montreuil, ☎ 06 06 61 73 41
ISSN 2269-9910
Vendredi 13 Février, 2026
