e siècle
bandeau encyclopédiebandeau musicologie 840

Écrits anonymes sur la musique : XIe siècle

Écrits relatifs à la musique (580-1764) : Index chronologique

Accentus acutus
anonyme XIe-XIIe

Accentus acutus. Accentus brevis

Manuscrits

Éditions


Ad iudicium primi
anonyme XIe

Ad iudicium primi toni haec antiphona ponitur [...]

Manuscrits


Anonyme de Leipzig
Anonyme XIe

Anonymus Lipsiensis

Grecam litteram ideo moderni maluerunt ponere quam latinam (traité et tonaire, vers 1075)

Manuscrits

Éditions


Anonyme du Vatican
Anonyme XIe

Quid est cantu? peritia musice artis inflexio vocis et modulatio

Manuscrits

Ms. Pal. lat. 235, Roma, Biblioteca Vaticana, fin XIe siècle, f.38v-39r

Éditions

Bibliographie


Anonyme de Venise I
Anonyme XIe

Omnes numeri pertinentes ad proportionem musicae artis

Manuscrits

Éditions

BOWER CALVIN M. (1938), An 11th-century Italian Gloss on Cassiodorus: New Evidence Concerning Medieval Instruments. Dans «Festschrift für H. Leuchtmann zum 65. Geburtstag», Tutzing 1993, p. 87-88.


Anonyme de Venise II
Anonyme XI

Primi et secundi toni initium et finis

Manuscrits

Éditions


Anonyme de Wolf II
Anonyme de Hüschen 70
Anonyme XIe

Belgique

Quindecim chorde habentur in monocordo secundum Boetium

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Autenticus protus cum plage
Anonyme XIe

Autenticus protus cum plage suo fimen habet in lychanos ypaton [...] (sur les modes)

Manuscrits

Éditions


Autentem Protum
Anonyme XIe

Autentem protum (formule versifiée des modes)

Manuscrits

Bibliographie


Autenticus protus id est
Anonyme XIe

Italie

Autenticus protus hic est auctoralis primus [...] (tradition d'Isidore de Séville et d'Aurélien de Réômé)

Autenticus protus id est auctoritas prima [...]

Manuscrits


Clio gesta
Anonyme XIe

Clio gesta canens [...] complectitur omnia phebus (texte versifié sur les 9 muses, inspiré par les satires de Perse. Additions à usage scolaire)

Manuscrits

Bibliographie

LA FAGE ADRIEN DE (1801-1862), dans «Essais de diphthérographie musicale», O. Legouix, Paris 1864; A. Knuf, Amsterdam 1964, p. 288.


Cognita omni
Anonyme XIe

Cognita omni consonantia fistularum in organis [...] (mesure des tuyaux d'orgue)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Compilation de Paris I
Anonyme XIe

Sunt in numeris Pythagoreorum malleorum

Manuscrits

Éditions


Consona quo variae
Anonyme XIe

Consona quo variae resonet modulatio vocis

Manuscrits

Éditions


Cum autem unusquisque
Anonyme XIe

Cum autem unusquisque sonus duos tropos contineat [...] usque ad suppositum semitonium et tritus deponuntur

Manuscrits


De cantibus quae supra
Anonyme XIe

Italie

Manuscrits

Éditions


De divisione monocordi
Anonyme XIe

De divisione monocordi (diatonici generis secundum Boetium) In divide totum spacium monocordi per quatuor partes [...] meson et hypaton constitue

Manuscrits

Éditions


De fistulis organicis
Anonyme XIe

Bavière

De fistulis organicis. Quicumque cupit organicas fistulas metiri, prima id est. A. faciat, quante longitudinis voluerit [...] (Mesure des tuyaux d'orgue)

Manuscrits

Éditions


Liber Argumentorum & Liber specierum
Anonyme XIe

De musica a quo inventa (traité dit « Liber Argumentorum »)

Quid est musica ? Musica est species in motus vocum (traité dit « Liber specierum »)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Diapason quid est ?
Anonyme XIe

Diapason quid est ? Diapason autem est quaelibet vox gravis [...] partium atque syllabarum disiungit (traité et formules versifiées. consonances intervalles, tradition guidonienne)

Manuscrits

Éditions


Diapente et diatessaron
Anonyme XIe

Diapente et Diatessaron Symphonie et intense ac remise pariter consonantiam [...] (formule sur les consonances, tradition guidonienne)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Diatessaron etiam consonantiam
Anonyme XIe

Allemagne

Diatessaron etiam consonantiam duobus tonis et semitonio [...]

Manuscrits

Éditions


Dic mihi quot formae
Anonyme XIe

France

Dic mihi quot formae sunt cantus [...]

Manuscrits


Commentum super tonos
Anonyme XIe

Italie

Commentum super tonos. Dilectissimo coepiscopo E, A dispensante divina gratia episcopus [...] (échange épistolaire de deux évêques à propos des huit tons)

Manuscrits

Éditions


Differentia apotomes
Anonyme XIe

Allemagne

Differentia apotomes (tableaux des tétracordes, division du ton en 2 demi-tons inégaux)

Manuscrits

Éditions


Dimidium proslambanomenos
Anonyme XIe

Dimidium proslambanomenos est mese [...] diatessaron eorum [...] (division du monocorde)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie

Voir: Bernelin.


Emisperium quid est?
Anonyme XIe

Emisperium quid est ? (formule versifiée dans la tradition guidonnienne)

Manuscrits

Éditions


Epilogus rhythmicus
Anonyme XIe

Epilogus rhythmicus in modorum formulis. Ars humanas instruit loquelas [...] (formule versifiée sur les modes rythmiques)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Eptaphonus
Anonyme XIe

Eptaphonus, strophicus, punctum [punctus], porrectus, oriscus [...] (tableau de neumes et formule mnémotechnique)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Fistule mensuratur
Anonyme XIe

Allemagne

Fistule mensuratur a plectro usque ad summum [...] (Mesure des tuyaux d'orgue)

Manuscrits

Éditions


Habet autem primus
Anonyme XIe

Italie

Habet autem primus tonus differentias VIII. Secundus [...] (tonaire)

Manuscrits

Bibliographie


Hactenus tetendit
Anonyme XIe

Hactenus tetendit lyra [...] (chant avec lettres tonales)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


His poteris
Anonyme XIe

His poteris sollers [...] diascemate bino (formule mnémotechnique versifiée)

Manuscrits

Bibliographie


His septenis
Anonyme XIe

His septenis monocordum designetus litteris [...] (formule versifiée de tradition guidonienne)

Manuscrits

Bibliographie


In capite proslambanomenos
Anonyme XIe

Allemagne

In capite proslambanomenos pone A [...]

Manuscrits

Éditions


Incipiunt nunc versi
Anonyme XIe

Incipiunt nunc versi de Thonis eulogia concarminae aediti (formule versifiée)

Manuscrits

Bibliographie


In hac enim
Anonyme XIe

In hac enim figuris omnes modos et sonos [...] sunt enim littere quasi verba loquentium [...] note enim [...] nihil omnino valent sine supradicta adjunctione litterarum vel colorum

Manuscrits


In hoc cantu
Anonyme XIe

In hoc cantu iam digesto b rotundo fiximus [...] (Formule versifiée. Tradition guidonienne)

Manuscrits


In monochordo quod dicitur
Anonyme XIe

In monochordo quod dicitur furtunationi [...] (mesure du monocorde)

Manuscrits


Inter soliloquium et dialogum
Anonyme XIe

Inter soliloquium et dialogum talis differentia est. [...] (commentaire de la musica d'Augustin)

Manuscrits

Éditions


Iugiter domine
Anonyme XIe

Iugiter domine nobis adsit [...] Spiritus semper vivicat (formule versifiée, tradition guidonienne)

Manuscrits


Lira dicitur apo ty lyrin
Anonyme XIe

Lira dicitur apo ty lyrin id est a varietate chordarum (traité des modes à la lyre)

Manuscrits

Éditions


Machá die
Anonyme XIe, Allemagne

///// Machá die //// lichemos mále fone dero [...] (mesure des tuyaux d'orgue)

Manuscrits

Éditions


Mensura fistularum dicturi pauca
Anonyme XIe

Allemagne

Manuscrits

Éditions


Monocordum divisurus
Anonyme XIe

Monochordum divisurus tres primum magadas providendum censeo [...] consonantiam dyapason peobatur reddere (division du monocorde)

Manuscrits

Éditions


Monocordum compositurus
Anonyme XIe

Monocordum compositurus accipe [...] [Designatio monocordi Boecii. Quando monocordum componere volueris [...] et habebis ultimum Q. Explicit] (traité du monocorde)

Manuscrits

Éditions


Monocordum Encheriadis
Anonyme XIe

Monocordum Encheriadis constat

Manuscrits

Éditions


Multiplicatio per ternarium
Anonyme XIe

Multiplicatio per ternarium quaternario fit XII [...] (traité des proportions, des tons et des modes grecs, autre incipit: Proslambanomenos, hypate, hypaton)

Manuscrits


Musica artis
Anonyme XIe

Musica artis disciplina summo studio (fut attribué à Odon)

Manuscrits

Éditions


Anonyme de Saint-Emmeram
Anonyme de Sowa
Anonyme XIe

Allemagne

Musica dicatur cantandi iure sophia [...] Quoniam prosam artis musicae mensurabilis

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Natura matre
Anonyme XIe

[De laude musice] Naturaliter matrem esse omnium movencium […]

Natura matre omnium moventium sistentium […]

Manuscrits

Éditions


Nil patitur placidum
Anonyme XIe

Nil patitur placidum temerarius ardor, amantum [...] (traité versifié sur le tétracorde)

Manuscrits


Nomina neumarum cognosces
Anonyme XIe

Nomina neumarum cognosces hic variarum

Manuscrits

Éditions


Nomina neumarum. Punctum
Anonyme XIe-XIIe

Allemagne

Nomina neumarum. Punctum. Bipunctum. Tripunctum (tableau des neumes)

Manuscrits

Éditions


Nona dicitur a graeco
Anonyme XIe

Nona dicitur a graeco quod est nus id est sensus [...] oput nos interpretandur eia [...] (formule versifiée de tonaire concordant avec ceux de Frütolf et de Bernon)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Omnibus ecce
Anonyme XIe

Omnibus ecce modis (formule versifiée dans la tradition guidonienne)

Manuscrits

Éditions


Omnis autenti quinto
Anonyme XIe

Omnis autenti quinto loco a se principia [...] (traité des modes, tradition guidonienne.)

Manuscrits

Éditions


Omnis ergo cantus
Anonyme XIe

Allemagne

[Nonanoeane] Omis ergo cantus hujus tropi a quacumque corda incipiat hanc debet habere finem [...] (tonaire)

Manuscrits


Ordo planetarum
Anonyme XIe, Allemagne

Ordo planetarum non ordine [...] vel capricorno

Manuscrits

Éditions

Organalis mensura
Anonyme XIe

Organalis mensura hoc exigit ut infra finales tonus sit…

Manuscrits

Éditions

Palmam cum digitis
Anonyme XIe

Palmam cum digitis propono scribere [...] (traité de main guidonienne et les modes.)

Manuscrits


Pange camena tuis extollens
Anonyme XIe

Pange camena tuis extollens vocibus octo [...] Plage sequentem nos ut dominam famulam. (formule versifiée)

Manuscrits

Bibliographie


Partes quidem diapason
Anonyme XIe

Partes quidem diapason sunt diapente et diatessaron

Manuscrits

Éditions


Per III usque F
Anonyme XIe

Per III usque F et in IIII habes C [...] (Mesure du monocorde)

Manuscrits

Éditions


Prima accentus
Anonyme XIe

Prima accentus acutus facta est sic (sur les neumes)

Manuscrits

Éditions


Primam fistulam
Anonyme XIe

Primam fistulam que est longissima quanto latitudinis longitudinis

Primam fistulam quam longam et latam [...] (mesure des tuyaux d'orgue)

Manuscrits

Éditions


Prima fistula in octo divisa
Anonyme XIe

Prima fistula in octo divisa, octava pars auferatur

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Prima species diapason
Anonyme XIe, Belgique

Prima species diapason […]

Manuscrits


Primum cymbalum
Anonyme XIe

Allemagne

Mensuram fistularum organica instrumenti [...] (mesure des tuyaux d'orgue)

Manuscrits

Éditions


Primum divide monochordum
Anonyme XIe

Primum divide monochordum per IIIIor a magdala usque ad magdalam [...] (mesure du monocorde)

Manuscrits

Éditions


Prius dividenda
Anonyme XIe

Prius dividenda est tota linea [...] (mesure du monocorde)

Manuscrits

Éditions


Protus finit in lychanos
Anonyme XIe

Protus finit in lychanos ypaton et ascendit usque in paranete […]

Manuscrits

Éditions


Quamcumque vis monocordi
Anonyme XIe

Quamcumque vis monocordi [...]

Manuscrits


Quemadmodum vocis
Anonyme XIe

Belgique

Quemadmodum vocis articulatae

Manuscrits

Éditions


Quicumque vult facere
Anonyme XIe

Quicumque vult facere cymbala ad cantandum recte sonantia ad [...] (traité de mesure de cloches)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Quicumque cymbala
Anonyme XIe

Manuscrits

Éditions


Quid sit transpositio
Anonyme XIe

Quid sit transpositio. Quoniam plurimi cantus in gravibus [...]

Manuscrits


Quid teneat […]
Anonyme XIe

Allemagne

Quid teneat [...] (abrégé du tonaire de Frutolf)

Manuscrits

Éditions


Quisquis velis
Anonyme XIe

Quisquis velis camenarum [...] organum G. appetat (traité d'organum versifié)

Manuscrits

Éditions


Quodsi chromaticum
Anonyme XIe

Allemagne

[a] [De chromatico et enharmonico genere] Quodsi chromaticum et enhatmonicum […]

[b] [Recapitulatio brevis mensurae prescriptae in diatonico genere] Si cui vero haec mensurandi monochordi desciptio […]

[c] Main musicale

Manuscrits

Éditions


Quomodo vocantur toni
Anonyme XIe

France ou Angleterre

Quomodo vocantur toni. Primus tonus vocatur hypodorius [...]

Manuscrits


Quattuor modi sunt
Anonyme XIe

Allemagne

Quattuor modi sunt [...] (formule mnémotechnique de tonaire, tradition de Frutolf)

Manuscrits

Éditions


Rogatus a pluribus
Anonyme XIe

Rogatus a pluribus [...] (mesure des tuyaux d'orgue et du monocorde)

Manuscrits

Éditions


Scandicus et salicus
Anonyme XIe

Scandicus et salicus, climacus, torculus, ancus (formule sur les neumes)

Manuscrits

Éditions


Sicut fistulae eiusdem
Anonyme XIe

Sicut fistulae eiusdem grossitudinis ita laminae [...] (sur les tuyaux d'orgue)

Manuscrits

Éditions


Si monocordum mensurare
Anonyme XIe

Si monocordum mensurare volueris […]

Manuscrits

Éditions


Si numeri quorum
Anonyme XIe

Si numeri quorum loca vacant [...] (mesure des tuyaux d'orgue)

Manuscrits

Éditions


Si tibi surgat amor
Anonyme XIe

Allemagne

Si tibi surgat amor quod formes cymbala fusor [...] (mesure des tuyaux d'orgue)

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Si Velis fundere
Anonyme XIe

Allemagne du Sud

Si velis fundere cymbala per artem verissime sonancia [...]

Manuscrits

Éditions


Si vis metiri monochordum
Anonyme XIe

Si vis metiri monochordum. Ita metiris. Primum partieris per tria puncta [...] (mesure du monocorde)

Manuscrits

Éditions


Si volueris facere nolas
Anonyme XIe

Si volueris facere nolas accipe pondus [...]

Manuscrits

Éditions


Tamen a vita
Anonyme XIe

Allemagne

 [...] tamen a vita quae est proxima videlicet usque ad finem huius toni [...] (tonaire)

Manuscrits

Éditions


Tonaire de Metz
Anonyme XIe

A Rorate coeli. A. Suscepimus Deus […]

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Tonus dualem
Anonyme XIe

France

Tonus dualem significationem habeat [...]

Manuscrits


Totum monochordum
Anonyme XIe

Bavière

Totum monochordum a gamma quattuor passibue dividas […]

Manuscrits

Éditions


Traité d'organum de Berlin
Anonyme XIe

Italie

Vocum copulationes dicuntur [...] Cum multi veterum ac modernorum de diaphonia (traité d'organum)

Manuscrits

Comparer l'incipit avec celui de l'anonyme de Coussemaker V : Cum multi antiqui modernique cantores [...]

Éditions


Traité d'organum de Milan
Anonyme XIe

Ad organum faciendum. Prologus cum obscuritas diaphonie [...]

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Traité d'organum de Montpellier
Anonyme XIe

Diaphonia duplex cantus est

Manuscrits

Éditions

Bibliographie


Tres symphoniae sunt in musicis
Anonyme XIe

Allemagne

Tres symphoniae sunt in musicis: diatessaron, diapente, diapason

Manuscrits


Unaquaeque ergo
Anonyme XIe

Unaquaeque ergo qualitas principalis [...]

Manuscrits


Ut cantor
Anonyme XIe

Allemagne

Ut cantor iunctis derives [...] concludit firmate ptongos (tradition Frutolf)

Manuscrits

Éditions


Ut vero indubitander
Anonyme XIe

Allemagne

Ut vero indubitander consonantarum ratio […]

Manuscrits

Éditions


Vacat hos tempere
Anonyme XIe

Vacat hos tempere potentibus opprimere (sentences)

Manuscrits


Volens qui
Anonyme XIe

Volens qui organistrum disponere [...] (mesure de l'organistrum)

Manuscrits

Bibliographie

Jean-Marc Warszawski
Novembre 1995-7 août 2006
© Musicologie.org.


publicité section biographiespublicité section textes publicité section actualitéspublicité section encyclopédie

logo violet À propos - contact | S'abonner au bulletin Biographies de musiciens Encyclopédie musicaleArticles et études | La petite bibliothèque | Analyses musicales | Nouveaux livres | Nouveaux disques | Agenda  | Petites annonces | Téléchargements | Presse internationale | Colloques & conférences | Collaborations éditoriales | Soutenir musicologie.org.

Musicologie.org, 56 rue de la Fédération, 93100 Montreuil, ☎ 06 06 61 73 41

ISSN 2269-9910.

Vendredi 13 Février, 2026

imagette de bas de page