Heyden Sebald
1499-1561

Né à Bruck, 8 décembre 1499, mort à Nürnberg, 9 juillet 1561
De 1505 à 1513, il fréquente les écoles de Sankt Lorenz et Sankt Sebald à Nürnberg.
Il étudie en à l'université d'Ingolstadt de 1513 à 1519, où il obtient un magister.
À partir de 1519, il est chantre, puis recteur de l'école de l'hôpital de Nürnberg (Spitalschule).En janvier 1525, il est nommé recteur de l'école Saint-Sebald.
De retour à Nürnberg, il reprend en 1519 le poste de chantre de l'école de l'hôpital du Saint-Esprit où il est à nommé recteur en 1721.
De 1525 à sa mort, il est recteur de l'école de Sankt Sebald.
Il s'est très tôt rallié à la Réforme. Sa réécriture de l'antienne mariale Salve Regina suscita des controverses théologiques auxquelles il répondit en 1524 par son Adversus Hypocritas calumniatores.
Plutôt calviniste, il s'est retrouvé à plusieurs reprises au cœur de controverses théologiques.
On ne trouve aucune trace de ses compositions polyphoniques. Mais ses poèmes de cantiques étaient très répandus et appréciés.
Écrits relatifs à la musique
Musica στοιχειωσισ, autore Sebaldo Heyden
- Nürnberg, Friedrich Peypus 1532 (5 exemplaires conservés)
- A : Wien, Gesellschaft der Musikfreunde
- D : München, Musiksammlung der Bayerische Staatsbibliothek
- GB : London, British Museum - PL : Warszawa, Biblioteca narodowa - US : Boston, Mass., Music De-partment, Boston Public Library.
- Fac-similé Münchener Digitalisierungszentrum - Digitale Bibliothek
Musicae id est artis canendi libri duo autor Sebaldus Heyden (56 exemplaires conservés)
- Nürnberg, Johann Petreius 1537
- Nürnberg, Johann Petreius 1540.
De arte canendi ac vero signorum in cantibus usu, libri
duo, Autore Sebaldo Heyden. Ab ipso authore recogniti,
mutati et aucti [...]
- A : Innsbruck, Universitätsbibliothek - Wien, Gesellschaft der Musikfreunde - Wien, Österreichische Natio-nalbibliothek
- B : Bruxelles, Bibliothèque Royale - Liège, Bibliothèque du conservatoire
- CH : Luzern, Zentralbibliothek - Solothurn, Zentralbibliothek
- CS : Praha, Hudební oddêlení národního Musea (Dépar-tement de la musique du Musée national) - Praha, Památník národníctví, Strahov
- D : Berlin, Staatsbiblio-thek Preußischer Kulturbesitz - Berlin, Universitätsbibliothek der Humboldt-Univ. - Berlin-Charlotten-burg, Bibliothek der Staatlichen Hochschule für Musik und darstellende Kunst - Dresden, Sächsische Landesbi-bliothek - Göttingen, Niedersächsische Staats- und Universitätsbiblio-thek - Gotha, Forschungsbibliothek (Landesbibliothek) - Leipzig, Musikbibliothek - München, Musiksammlung der Bayerische Staatsbibliothek - Nürnberg, Bibliothek beim Landeskirchlichen Archiv - Nürnberg, Stadtbibliothek - Neustadt/Aisch, Kirchen-bibliothek im Ev.-Luth. Dekanat - Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek - E : Valladolid, Archivo de la Catedral
- F : Colmar, Bibliothèque du séminaire protestant - Gap, Archives départementales - Paris, Biblio-thèque de France - Strasbourg, Bibliothèque Nationale et universitaire
- GB : Cambridge, University Library - London, British Museum - Tenbury, St. Michael’s College
- I : Bologna, Biblioteca del Conservatorio (Liceo Musicale ; oggi civico Museo Bibliografico Musicale)
- NL: Den Haag, Gemeente Museum - Den Haag, Koninklijke bibliotheek. - PL : Kraków, Bibl. Jagiellonska - US : Boston, Mass., Music Department, Boston Public Library - Chicago, Ill. Newberry library - New York, N. Y., Music Division, New York Public Library - Rochester, N.Y., Sibley Music Library, Eastman School of Music - Washington, D.C., Music Divi-sion, Library of Congress.
- Fac-sim. de l'édition Nürnberg 1540, « Monuments of music and music literature in facsimile » (2e ser.), Music literature (139), New York, Broude Brothers 1969 [163 p.].
- Fac-similé Münchener Digitalisierungszentrum - Digitale Bibliothek
Autres écrits
Formulae puerilium colloquiorum. Strasbourg 1528 ; Gymnicus, Coloniae 1550 ; Mayer, Dilingae 1554 ; Gymnicus, Martinus, Köln 1555 ; lhardus, Augustae Rheticae 1556 ; Frankfurt 1562 ; Per Georgium Daczinenum, Excvsvm Pragae 1586 ; utor, Cornelius, Oberursel 1603 ; Rebenlinus, Hamburgi 1632. ; Lemgo 1665 ; Endter, Norimbergae 1712 ; [Formulae latine loquendi pueriles incohatae a Sebald Heiden, 1740; Stuttgart 1990, éd. par Klaus Weddingen] ; Landerer, Posonii 1752.
Formulæ pro primis Tyronibus per Sebaldum Heyden ex Comi/corum campo hinc inde collecteiam denuo Germanico Po/lonico ac Vngarico ideomate illustrate. Vietor, Cracouiae 1527 ; Horn Konrad, Wolfenbüttel 1565 ; Noriberga, 1570 ; Melantrichus, Pragae 1576 ; Kröner Michael, Uelzen 1582 ; Gymnich, Köln 1600 ; Horn Konrad, Wolfenbüttel 1565.
Adversus Hypocritas Calumniatores, super falso sibi inustam haereseos nota[m], de inversa cantilena, quae Salve regina incipit, Sebaldi Heiden defensio. Petreius, Norenbergae 1524.
Unum Christum, Mediatorem Esse [et] advocatum nostru[m] apud patrem, non matrem eius, neq[ue] divos: ... Apologia. Herwagen, Straßburg 1525.
Der passion, oder das leyden Jhesu Christi, in gesangs weyß gestellet, Jn der Melodey des cxix.Psalms, Es sind doch selig alle die. Wachter, Georg, Nürnberg 1530 ; Gutknecht, Friedrich, Nürnberg 1560 ; Burger Hans, Straubing 1563.
Wie man sich in allerlay nötten, des Türcken, Pestilentz, Theürung, [et]c. trösten, den glauben stercken, und Christliche gedult erlangen soll : Auß siben sprüchen heyliger schrifft kürtzlich angezeigt. Peypus, Nüremberg 1531.
Nomenclatura Rerum. Item, Vocabula Mensurarum & Rei numariae / Authore Philippo Melanchthone. Frölich, Argentinae 1533 ; Straßburg : 1554.
Nomenclatura rerum domesticarum. Nürnberg und Mainz 1534 [Hildesheim 1997, avec une introd. de Peter O. Müller et de Gaston van der Elst. Dans « Documenta Linguistica » (I)] ; Gerlachia & Montanus, Noribergae 1580.
De causis rem literariam tum conservantibus tum pessundantibus carmen hexametricum. Noriberga, 1534.
Der xlvj. Psalm darinn der heylige Geyst sein Kirchen sonderlich trœst vnd sterckt wider den Tuercken vnd all andere Feindt. Jn thon Nun frewt euch lieben Christen gmein. Durch Sebaldum Heyden. Vom Berg, Johann, Nürnberg 1545.
Paedonomia scholastica : Pietatis: Studii literarii: ac morum honestatis praecepta continens. Johann, Nürnberg 1548 ; Daubmannus, Norimbergae 1552, 1553 ; 1555 ; Noriberga 1562.
Die gantze Historia des Leidens, Sterbens vnd Aufferstehung vnsers lieben Herrn Jhesu Christi, wie sie die vier Euangelisten beschrieben, inn gesangsweise kunstreich gestellet,sampt den Noten dazu gedruckt… Bapst, Valentin, Leipzig 1549.
Der lxxx. Psalm zu singen vnd zu betten fuer die Christliche Kirchenwider alle Widerchristen vnnd verfolger des gœttlichen wortsinn gesangs weyß gestelt durch Sebald Heyden.Jtem ein Christliches Bittliedin der verfolgungvmb gnedige rettung wider die Gotlosen feynd Christi ... (Der xlvi. Psalm im Thon Nun frewt euch [et]c.) (Ein Lied zu singenwider die zwen feynd Christi ... den Bapst vn Tuercken Doctor Martin Luther. Vom Berg, Nürnberg Johann, 1550.
Die einsetzung vnd brauch des heiligen Abentmals Jhesu Christi vnsers Herrn, in gesangs weiß gestelt. Jn des Passions thon.Durch Sebold Heiden,… Gutknecht, Friedrich, Nürnberg 1550 ; Neuber, Valentin, Nürnberg 1560 ; Burger Hans, Straubing 1563.
Kurzer, aber doch in h. Schrift gegründter Unterricht, von h. Christlicher Lahr. Leipzig, 1551.
Assertio Christiana, Quod Per Sanguinem, Mortem Et obedientiam Christi Jesu filii hominis, omnes credentes iustificentur Contra Novam Antichristianam sectam Osiandristarum …Montanus u.a. Noribergae 1555.
Christliche Beweysung das durch das leidensterbenvnd blut vergiessen Christi Jesudes menschen sons alle glaubige sollen vnnd muessen Gerechtfertigt werden. Wider die newe vnd Antichristische Secten der Osiandristen ...Vom Berg, Johann, Nürnberg 1555.
Der Christliche Glaub, in Gesangs weyß gestelt, Durch Sebaldum Heyden. Jm Thon des Vatter vnser D. Lutheri. Neuber, Ulrich, Nürnberg 1545 ; Vom Berg, Johann, Nürnberg 1545. ; Johann von Berg & Ulrich Neuber, Nürmberg 1548 ; Burger Hans, Straubing 1563.
Gigas Pfarrhern zur freystadt für sein Hawßgesinde gestelle Thon: Wo Gott der Herr nit bey vns hellt. Item Der ein vnd neuentzig Psalm Dauidsgesangs weyse der Melodeye: Auß tieffer noth schrey ich zu dir [etc. [v. Sebald Heyden] Zum dritten: Ein gemeyne BeichtJn gesangs weyse: Allein zu dir Herr Jesu Christ. Franck, Matthäus, Augsburg 1565.
Bibliographie
KOSEL ALFRED, Sebald Heyden. Würtzburg, K. Triltsch 1940 [xii-61 p.,].


À propos - contact |
S'abonner au bulletin
| Biographies de musiciens | Encyclopédie musicale | Articles et études | La petite bibliothèque | Analyses musicales | Nouveaux livres | Nouveaux disques | Agenda | Petites annonces | Téléchargements | Presse internationale | Colloques & conférences | Collaborations éditoriales | Soutenir musicologie.org.
Musicologie.org,56 rue de la Fédération, 93100 Montreuil. ☎ 06 06 61 73 41.
ISSN 2269-9910.
Samedi 20 Décembre, 2025

