À propos du site
Statistiques du site
S'abonner au bulletin
Liste musicologie.org
Collaborations éditoriales

Biographies
Encyclopédie musicale
Discographies
Iconographies
Articles et études
Textes de référence

Analyses musicales
Cours d'écriture en ligne

Nouveaux livres
Périodiques

Annonces & annuaires
Forum
Téléchargements

Vu et lu sur la Toile
Presse internationale
Forums et listes

Colloques & conférences
Universités françaises
Universités au monde
Quelques bibliothèques
Quelques Institutions
Quelques éditeurs

Bulletin Officiel
Journal Officiel
Bibliothèque de France
Library of Congress
British Library
ICCU (Opac Italie)
München (BSB)
Deutsche Nationalbib.
BN Madrid
SUDOC
Pages jaunes
Presse internationale


S'abonner au bulletin
Liens vers des dictionnaires et des collections de notices en ligne

| a | b | c | d | e | f | g | h |i | j | k | l | m |
| n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

 Marchettus de Padoue
v. 1270-v. 1335

Fut peut-être moine et au service des rois de Naples, Charles II (1289-1309) et Robert Ier (1309-1343)

Écrits relatifs à la musique

Lucidarium in arte musicae planae (vers 1317-1318)

Pomerium in arte musicae mensuratae (1321-1326 ? )

Brevis compilatio in arte musicae mensurata (abrégé du Pomerium, vers 1326)

Rubricae breves (tradition Marchett de Padoue)

Le Lucidarium est constitué de 16 petits traités qui abordent la définition et classification de la musique, l'étude des modes, consonances et dissonances, la division du ton, qui sera critiquée par Prosdocimus de Beldemandis et Johannes Gallus

À propos de certaines dissonances, il donne comme exemple des successions chromatiques, lesquelles, selon de Coussemaker, sont sans application dans la musique de son temps

Le Pomerium traite de l’écriture mensuraliste italienne, du monnayage de la brève en demi-brèves (de 2 à 12), des points de division qui rythment la mélodie.

Manuscrits

  • Ms. II 4144, Bruxelles, Bibliothèque royale, origine italienne, fin XIVe siècle, f. 1-41, Lucidarium, f. 41-90 & 94v-95, Pomerium, f. 90v-94v, Brevis compilatio (incipit brevis compilatio Magistri Marvhetti de Padua musicae mensurata)
  • Ms. 1200 (codex 638), Einsiedeln, Klosterbibliothek (Suisse), XIVe siècle, f. 1-44r, Lucidarium
  • Ms. 4° Codex. ms 752, München, Universitätsbibliothek, daté 1520-1530, f. 116v-117v, fragments, Genesis 4 filius Lamech Tubal pater canentium cithara et organo
  • Ms. 5-2-25, Sevilla, Biblioteca Capitular y Colombina, origine italienne et catalane, XIVe-XVe siècles, f. 5-20v & 76-77v (fragments) & 124-128 (fragments), Lucidarium, 66v-68v, tradition Marchett de padoue (Sciendum est quod antiquitus solummodo fuerunt adinventi IIII toni)
  • Ms. hébreux 1037,3, Bibliothèque de France, f. 28a-29a, traduction en hébreu (com-pilation)
  • Ms. 42, Saint-Dié, origine italienne supposée, fin XIVe siècle, f. 1-33 Lucidarium, f. 60-65r, Brevis Compilatio (Quoniam omnis cantus mensuratus), f. 65-66, Rubricae breves
  • Ms. Canonici Misc. 42 (S.C. 19518), Oxford, Bodleian Library, origine italienne, fin XVe siècle, f. 184-185, Lucidarium (fragments)
  • Ms. A 44, Bologna Civico Museo (pomerium)
  • Ms. D. 21, Bressanone (Brixen), Seminario Vescovile Vincentinum, f. 186r, Lucidarium
  • Ms. Ashburnham 1119, Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, première moitié XVe siècle, f. 33r-51v, fragments, Divina auxiliante gratia brevem tractatum compilare intendo de arte mucali plana [...]
  • Ms. 734, Firenze, Biblioteca Medicea Riccardiana, début XVe siècle, f. 74r, Lucidarium
  • Ms. D. 5 inf., Milano, Biblioteca Ambrosiana, XIVe siècle, f. 52r-77v, Lucidarium, f. 78r-110r, Pomerium
  • Ms. I 20 inf., id., originaire du Nord de l'Italie, seconde moitié XVe siècle, f. 36v-38v (Lucidarium) [édition électronique de l'Université d'Indiana : f. 36v-38v ; f. 28v-39r ; ]
  • Ms. 361, Pavia, Biblioteca universitaria, origine italienne, XVe siècle, f. 25r (compilation ; Lucidarium ; Vergine pia omni uno se inclina Sciendum est quod antiquitus solummodo fuerit adinventum ; f. Nota quod istorum autem tonorum [...] tangens aliquot ascensum)
  • Ms. 450, Pavia, Biblioteca universitaria, origine italienne, XIVe siècle pour la partie musicale, f. 3v (fragments) ; f. 7v-10r (compilation ; Lucidarium; Sciendum est quod antiquitus solummodo fuerunt inventi quatuor modi
  • Ms. 606 (IV. 9) Pisa, Biblioteca universitaria, originaire du Nord-Est de l'Italie, daté 1429, p. (I) 1-50 & 51-109 (Lucidarium) ; f. 109-110 (Rubricae breves: Ad quod non habent sub se species) ; f. 111-125 (fragments: Incipit quidam extractus Marcheti de Padua de tonis. Divina auxiliante gratia)
  • Ms. Regulae lat. 1146, Roma, Biblioteca Vaticana, origine anglaise, XIVe siècle, f. 7r-8r (Lucidarium IV)
  • Ms. Lat. 5322, Roma, Biblioteca Vaticana, origine italienne, XVe siècle, f. 1-48v (Lucidarium), f. 50r-115v (Pomerium), 115v-116v (Rubricae breves)
  • Ms. B 83, Roma, Biblioteca Valliciana, origine italienne, XVe siècle, f 18r-29v (fragments) ; f. 29v-30v (Brevis compilatio, fragments)
  • Ms. I. V. 30, Biblioteca comunale Siena, origine italiene, fin XVe siècle, f. 48v-56r (Compilatio brevis), f. 56-91v (Pomerium), f. 91v-119r (Lucidarium)
  • Ms. sans cote, Tremezzo, Biblioteca Conte Gian Ludovico Sola-Cabiati, copié par Gafforio dans l'abbaye bénédictine de San Pietro de Lodi-Vecchia, daté 1473-1474, f. 15r-32v (Lucidarium), 32v-88r (Pomerium)
  • Ms. lat. Cl. VIII 85, Venezia, Biblioteca Marciana, origine italienne, daté 1464, f. 1v-10r (Lucidarium)
  • Ms. 54.1, Chicago, IL, The Newberry Library, origine italienne (Pavie), fin XIVe siècle, f. 10-33, Lucidarium, f. 33-42, Pomerium
  • Ms. ML 171 J 6 Case, Washington, Library of Congress, Music Division, origine vénitienne, daté 1465-1477, f. 1v-47, Lucidarium

Éditions

Bibliographie

  • ADLER ISRAEL, Fragment hébraïque d'un traité attribué à Marchettus de Padoue. Dans «Yuval» (II), Jérusalem 1971
  • AVENARY HANOCH, Bibliography of the Hebrew writings on the science of music. Dans «Tatzil» (3) 1963 (en hébreu)
  • —, The art of music in Jewish sources X-XVII centuries. Dans «Kirjath sepher ; bibliographical quarterly of the Jewish National and University Library» (36), Jerusalem 1944/1945 (en hébreu, n° 13)
  • BARALLI D. RAFFAELLO & TORRI LUIGI, Il Trattato di Prosdocimo de' Beldomandi contro il Lucidario di Marchetto da Padova. Dans «Revue de musicologie» (20) 1913, p. 707-762
  • BELLERMANN HEINRICH, Geschichtliche Bemerkung über die Notation. Dans «Kirchen-musikalisches Jahrbuch» (13) 1898, p. 1-18
  • BERGER KAROL, Musica Ficta. Theories of Accidental Inflections in Vocal Polyphony from Marchetto da Padova to Gioseffo Zarlino. Cambridge 1987
  • BESSELER HEINRICH, dans «Archiv für Musikwissenschaft» (7), p. 179 [sur les datations]
  • BUSSE-BERGER ANNA MARIA, The Relationship of Perfect and Imperfect Time in Italian Theory of the Renaissance. Dans «Early Music History» (5) 1985, p. 25
  • COUSSEMAKER CHARLES-EDMOND-HENRI DE, Notice sur un manuscrit musical de la Bibl. de Saint-Dié. Paris 1859, p. 6
  • EITNER ROBERT (1832-1905), Biographisch-Bibliographisches Quellen-Lexikon der Musiker und Musikgelehrten. Leipzig 1900-1904 [10 v.] ; New York 1947 [10 v.] ; Graz, Akademische Druck- u. Verlagsanstalt 1959 [11 v.]
  • FISCHER KURT VON, Eine wiederaufgefundene Theoretikerhandschrift des späten 14. Jahr-hunderts. Dans «Schweizer Beiträge zur Musikwissenschaft» (1) 1972, p. 26-17, 31
  • —, Philippe de Vitry in Italy and an Homage of Landini to Philippe. Dans «L'Ars Nova Italiana del Trecento» 4, Certaldo 1978, p. 225
  • GALLO F. ALBERTO, Marchetus in Padua und die franco-venetische Musik des frühen Trecento. Dans «Archiv für Musikwissenschaft» (31) 1974, p. 42-56
  • GÉROLD THÉODORE, Histoire de la musique des origines à la fin du XIVe siècle. H. Laurens, Paris 1936, p. 377-378
  • GIETMANN GERHARD, Rhythmische Gliederung des Chorals. Eine neue Theorie. Dans «Kirchenmusikalisches Jahrbuch» (11) 1896, p. 50-65
  • HERLINGER JAN W., Marchetto's Division of the Whole Tone. Dans «Journal of the Ameri-can Musical Society» (34, 2) 1981, p. 193-216
  • —, Fractional Divisions of the Whole Tone. Dans «Music Theory Spectrum» (3) 1981, p. 74-83
  • —, Marchetto's Influence: The Manuscript Evidence. Dans A. Barbera (éd.), «Music Theory and its Sources», Notre Dame Conferences in Medieval Studies (1), Notre Dame 1990, p. 235-258
  • —, Marchetto the Pythagorean. Dans «L'Ars Nova Italiana del Trecento» (6), Certaldo 1993, p. 369-386
  • KREYSZIG WALTER KURT, Marchetto von Padua in musiktheoretischen Drucken des späten 15. Jahrhunderts. Dans «Jahrbuch des Stiftes Klosterneuburg» (16) 1997, p. 93-111
  • LENSON DAVID, Non specific Accidentals: A study in medieval temperament based on notation (thèse). University of Western Ontario 1987
  • MARTINEZ MARIE-LOUISE, Die Musik des frühen Trecento. Dans «Münchener Veröffentlichungen zur Musikgeschichte» (9), Tutzing, Hans Schneider 1963
  • MARTINEZ-GÖLLNER MARIE-LOUISE, Marchettus of Padua and Chromaticism. Dans «L'Ars Nova Italiana del Trecento» (3), Certaldo 1970, p. 187-202
  • MASSERA GIUSEPPE, Suggestioni teoriche nel Lucidarium di Marchetto da Padova: Dai Generi alla Musica colorata. Dans «Festschrift Albert Seay» Colorado Springs 1982, p. 1-20
  • NALLI PAOLO, Regulae contrapuncti secundum usum regni Siciliae. Dans «Archivio Storico per la Sicilia Orientale», (2e ser., 29, 2-3) 1933, p. 277-292
  • NIEMÖLLER KLAUS WOLFGANG (*1929), Zur Tonus-Lehre der italienischen Musiktheorie des ausgehenden Mittelalters. Dans «Kirchenmusikalisches Jahrbuch» (40) 1956, p. 23-32
  • PESCE DOLORES, The Affinities and Medieval Transposition. Bloomington-Indianapolis 1987, p. 69
  • PIRROTTA NINO, Una arcaica descrizione trecentesca del madrigale. Dans «Festschrift H. Bes-seler zum 60. Geburtstag», Leipzig 1961, p. 155-161
  • —, Marchettus de Padoue and the Italian Ars Nova. Dans «Musica Disciplina» (9) 1955, 57-71
  • RAHN JAY, Marchetto's Theory of Commixture and Interruptions. Dans «Music Theory Spec-trum» (9) 1987, p. 117-135
  • REANEY GILBERT, dans «Musica Disciplina» (14) 1960, p. 29-30
  • RECKOW FRITZ (éd.), Der Musiktraktat des Anonymus 4. Edition ; Interpretation der Organum purum-Lehre. Dans «Beihefte zum Archiv für Musikwissenschaft» 4-5, Wiesbaden 1967
  • RIEMANN HUGO (1849-1919), Geschichte der Musiktheorie im IX.-XIX. Jahrhundert. Leipzig, M. Hesse 1898 ; 1920 ; New York, Da Capo Press 1972 ; 1974 [livres I et II, La théorie polyphonique au XVIe suiècle, trad. anglaise, préface, commentaire, notes par Raymond H. Haggh] p. 136
  • RISTORY HEINZ, Die Motette Ave Regina celorum […] Mater innocencie […] Ite missa est des Marchetus von Padua und ihre mensuraltheoretische Entsprechung. Dans «Musica e storia» (4) 1996, p. 103-119
  • —, Post-franconische Theorie und Früh-Trecento. Die Petrus de Cruce: Neuerungen und ihre Bedeutung für die it. Mensuralnotenschrift. Peter Lang, Frankfurt-Bern-New York 1988, p. 143, 199, 243
  • SENDREY ALFRED (Szendrei Aladar, 1884-1976), Bibliography of Jewish Music. New York, Columbia University 1951
  • STEINER M., Ein Beitrag zur Notationsgeschichte des frühen Trecento. Die Lehre des Marchettus von Padua und der Cod. Rossiana 215 (thèse). Wien 1931
  • STRUNK WILLIAM OLIVER, Intorno a Marchetto de Padua. Dans «Rassegna Musicale Italia-na» (20) 1950, p. 312-315
  • SUCHLA BEATE R., Studien zur Provenienz der Trecento-Ballata. Dans «Göttinger Musik-wissenschaftliche Arbeiten» (6), Göttingen 1976, p. 59, 142
  • VECCHI GIUSEPPE, Teoresi e prassi del canto a due voci in Italia nel duecento e nel primo trecento. Dans «L'Ars Nova Italiana del Trecento» (3), Certaldo 1970, p. 213
  • —, Primo annuncio del sistema proporzionale di Marchetto in un passo del Lucidarium. Dans «Quadrivium» (9) 1968, p. 83-86
  • —, Medicina e musica, voci e strumenti nel Conciliator (1303) di Pietro da Abano. Dans «Quadrivium» (8) 1967, p. 5-22
  • SMITS VAN WAESBERGHE JOSEPH & MAAS CHRISTIAN, dans «Corpus Scriptorum de Musica» (4), American Institute of Musicology, p. 60-62
  • —,  Expositiones in Micrologum. Dans «Musica medii aevi» (1) 1960, p. 65-66
  • WOLF JOHANNES, Geschichte der Mensural-Notation von 1250-1460. Leipzig 1904, Hildesheim-Wiesbaden 1965, p. 16, 25, 29, 49,8, 71, 80, 92, 101, 113, 116, 141, 177, 215, 217, 358, 406

 

Jean-Marc Warszawski
Novembre 1995-5 avril 2009


Références / musicologie.org 2009