|
Baptisé le 18 avril 1605 à Marino près de Rome —
mort le 12 janvier 1674 à Rome.
Son père, Amico (1548-1633) est tonnelier. Il se marie
avec Livia (1565-1622) le 14 mai 1595. Ils ont 7 enfants. Jacomo est
le plus jeune.
On ne sait rien de ses premières études musicales.
En octobre 1623 il est choriste à la cathédrale
de Tivoli sous l'autorité des maîtres de chapelle Aurelio Briganti
Colonna, Alessandro Capece et Francesco Manelli. D'octobre 1624 à octobre
1627, il y tient les orgues.
Il se fixe à Assise, où il maître de chapelle à la
cathédrale San-Ruffino de 1628 à 1629.
 La
Cathédrale San-Ruffino à Assise
Il est au service de Bernardino Castorio, recteur du «
Collegio Germanico e Hungarico » de Rome. Le Maître de chapelle Lorenzo
Ratti quitte ses fonctions. Carissimi prend sa succession à la fin 1629,
et y restera tout au long de sa vie. Cette institution
jésuite accueillait des étudiants de langue allemande pour être
formés à la prêtrise.
 Le
Collgio Germanico (à droite) et l'église
Saint-Apollinaire
En 1637, il reçoit sa première tonsure. Il obtient du
pape Urbain VIII, un bénéfice à la chapelle Santa Maris de Nazareth à
Ravenne. Il a le protection du cardinal Cesare Colonna.
Après la mort de son frère Giovanni Francesco en 1638
puis de son épouse Livia deux ans plus tard, il a la garde de son neveu et
de sa nièce Domenico (né en 1623) et Angela ( née en 1626).
Angela entre au couvent en 1641 aux frais de son oncle.
Elle meurt avant la fin du mois de novembre 1646. Domenico étudie au
Collegio Germanico entre 1640 et 1650. En 1641 il est impliqué dans un
meurtre. Le cardinal Giromamo Colonna obtient sa libération de la prison
de Genazzo. Il se noie le 15 juillet 1650.
Carissimi ne semble pas désirer quitter Rome. Malgré
les sollicitations, il ne postule pas la succession de Monteverdi à
Saint-Marc de Venise, refuse un poste de maître de chapelle dans une
cathédrale noon identifiée, et décline l'offre de service appuyée au
profit de l'archiduc Leopold William, à Bruxelles.
En 1647, il publie
L’amorose passioni di Fileno à Bologne, qui a été présenté dans la
maison d'un Signor Casali. Il compose en 1648,
Jephté (oratorio).
À partir de 1650, il dirige la musique à l’église San
Marcello en plusieurs occasions.
À partir de 1958, il développe une activité de prêteur
financier. Il s'enrichit et montre une certaine générosité domestique,
mais encore en 1659, il rémunère de sa propre poche deux sopranos pour le
Collegio Germanico.
La reine Christine de Suède qui réside à Rome depuis
1655, le nomme le 18 juillet 1656, maître de chapelle de sa musique de
chambre. Il donne en son honneur
Il sacrificio d’Isacco au Collegio Germanico. On suppose qu'une
bonne partie d sa musique profane a été composée pour le reine.
Carissimi a, entre autres, Marc-Antoine Charpentier,
Bassani, Cesti, Bononcini, Alessandro Scarlatti, Johann Philip Krieger,
Johann Caspar von Kerll comme élèves.
Il est surtout remarqué pour ses oratorios. L’Église
attache un grand prix à son œuvre : un bref du pape en interdit le prêt et
l’aliénation de se partitions. Les jésuites en ont la garde, mais quand en
1773 l’ordre est supprimé, tout est détruit. Il ne reste que les quelques
œuvres qui ont été copiées ou imprimées. Le traité de musique lui est
attribué par défaut, car on ne connaît pas l’original duquel il est dit
être traduit en allemand.
Catalogue indicatif des œuvres
- Jephte, oratorio sacré (fragment publié par Kircher,
Musurgia)
- Jonas, oratorio sacré
- Balthazar, oratorio sacré
- Judicium Salomonis, oratorio sacré (publié dans « Continuatio
Theatri Musici » (1669), comme une composition de Samuel Bockshorn
(Capricornus), mais considéré comme une œuvre de Carissimi par Brossard,
dans son « Dictionnaire de musique »
- Dives Malus, oratorio sacré
- Diluvium Universale, oratorio sacré
- Extremum Dei Judicium, oratorio sacré (Copie au
Conservatoire de Bruxelles)
- Daniele, oratorio sacré (Manuscrit partiel au British Museum de
Londres)
- Histoire d' Abramo e Isacco, oratorio
- Histoire d'Ezechia, oratorio
- Histoire de Job, oratorio
- Vir frugi et pater familias (manuscrit partiel à la
Bibliothèque nationale de France)
- Lamentatio Damnatorum (publié dans « Sacri Concerti
Musicali »1697)
- Felicitas beatorum, oratorio sacré
- Martyres, oratorio sacré (manuscrit partiel à Hambourg et
à Paris)
- Missa a 5 et a 9 vocum selectis quibusdam Cantionibus, Colonia
1666
- Missa l'Homme armé a 12 v. (manuscrit Cappella Laterana,
Roma)
- Messes (Bibliothèques : Amsterdam : Brittich Museum, Londres ;
National-Bibliothek, Wien ; Bibliothèque de la cathédrale de Pistoja ;
Conservatoire Martini de Bologne)
- Motets (manuscrits 103, 68, 59, 3100, Staatsbibliothek
Berlin)
- L'impie ; Sur la Charité; Sur le Purgatoire, motets (Ms.
Res. F. 934 a, Cons. Paris)
- 5 Motets (manuscrit à Christ Church, Oxford)
- 13 cantates profanes, Codex Chigi (dont
Crolla il mondo) [manuscrit Biblioteca Varticana, Roma]
- 4 cantates profanes, Codex Barberini (dont
I naviganti) [manuscrit Biblioteca Varticana, Roma]
- 39 cantates profanes, Bibliothèque de San Pietro a Maiella,
Naples
- Environ 14 cantates profanes, Bibliotèque du Conservatoire Cherubini à
Florenz
- 10 Arias, dans le « Musicale Correr » de Venise
- 20 cantates profanes, Conservatoire Martini,
Bologne;
- 31 cantates profanes, dans différents manuscrits (dont I
Ciechi, I filosofi)
- 2 cantates extraites de Giudizio Universale, sur des textes de
Domenico Benigni, Bibliotaca Estense, Modena
- L'Histoire des Cyclopes, plaisanterie
- Histoire de l'Âne, plaisanterie
- Le Requiem burlesque latin et français,
plaisanterie (manuscrit Rés. F. 934 a, Bibliothèque nationale de
France, fonds du Conservatoire)
Écrits relatifs à la musique
Ars cantandi; das ist: Richtiger und aussführlicher
Weg, die Jungend aus dem rechten Grund in der Sing-Kunst zu unterrichten;
durch weiland den weltberühmten Herrn Giovan Giacomo Carissimi, in
welscher Sprach aufgestzt; Nunmehro aus derselben aber von einem
Music-Freund in unsere Mutter-sprach gerbracht und in Druck
gegeben
Éditions
- Augsburg, Jacob Koppmayer 1692 (1 ex.)
- Augsburg, Jacob Koppmayer 1693 (3 ex.)
- Augsburg, Jacob Koppmayer 1696 (10 ex.)
- Augsburg, Andreas Maschenbauer 1701 (2 ex.)
- Augsburg, Daniel Walder 1708 (2 ex.)
- Augsburg, Daniel Walder 1718 (5 ex.)
- Augsburg, Mertz & Mayer (4 ex.)
Localisation des livres imprimés
- A : Salzburg, Museum Carolino-Augusteum
- B : Bruxelles, Bibliothèque Royale
- CH : Basel, Universitätsbibliothek - Einsiedeln, Stiftsbibliothek
- D: Augsburg, Dominikanerkloster Heilig-Kreuz - Berlin,
Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz - Berlin-Charlottenburg,
Bibliothek der Staatlichen Hochschule für Musik und darstellende Kunst -
Dres-den, Sächsische Landesbibliothek - Hannover, Niedersächsische
Landesbibliothek - Leipzig, Musikbibliothek - Mainz, Stadtbibliothek -
München, Musiksammlung der Bayerische Staatsbibliothek - Regensburg,
Proskesche Musikbibliothek
- DK : København, Det kongelige biblioteket
- F : Paris, Bibliothèque de France, fonds du Conservatoire
- I : Roma, Biblioteca Casanatense
- NL: Den Haag, Gemeente Museum S : Stockholm, Kungl. Musikaliska
Akademiens Bibl.
- US: Boston, Mass., Music Department, Boston Public Library -
Washington, D.C., Music Division, Library of Congress - Stanford, Calif.,
Memorial Library of Music, Stanford University
Bibliographie
- BALILLA PRATELLA FRANCESCO, Giacomo Carissimi e i suoni oratori. Dans
«Revue de Musicologie» (27) 1920
- BALILLA PRATELLA FRANCESCO, Scritti vari di pensiero, di arte e di
storia musicale: evoluzione di sensibilita e di idee. Bologna, Bongiovanni
1932 [298 p., 23 cm]
- BEVERIDGE L. P., Giacomo Carissimi, a Study of his Life and his Music
with Latin Text (thèse). Harvard 1944
- BIANCHI LINO (*1920), Carissimi. Roma, de Santis 1969 [302 p., pl., 22
cm]
- —, Carissimi Giacomo (1605-16749. Oratorios [...] Historie ed oratorî.
Roma, Istituto italiano per la storia della musica, presso l’ Accademia
nazionale di S. Cecilia 1951-(1989)
- BOURDELOT PIERRE, Histoire de la musique. Paris 1715
- BRENET MICHEL, Les oratorios de Carissimi. Dans «Revue de Musicologie»
(4) 1897
- BUFF IVA M., Catalog of the sacred works of Giacomo Carissimi: the
motets, masses, oratorios, and miscellaneous liturgical compositions.
Rochester (NY), I. M. Buff 1974
- —, A thematic catalog of the sacred works of Giacomo Carissimi.
Clifton, N. J., European American Music Corp v. 1979
- CAMETTI ALBERTO (1871-1935), Primo contributo per una biografia di
Giacomo Carissimi. Dans «Revue de Musicologie» (24) 1917
- CHRYSANDER FRIEDRICH, Carissimi Oratorien. Dans «Monatshefte für
Musikgeschichte» (29) 1897
- DIXON GRAHAM, Carissimi. Oxford studies of composers (20). Oxford; New
York: Oxford University Press 1986 [vii-84 p., musique, 22 cm, index]
- DOUGLAS JAMES RANKIN, The art of singing: a translation in English of
«Ars cantandi» from an edition of 1693 of a German translation of the
original in Italian by Giacomo Carissimi. 1949 [Microforme]
- GHISI FEDERICO (1901-1975), Due Cantate del Giudizio Universale di
Giacomo Carissimi. Dans «Rassegna Musicale Italiana» (18) 1948
- –, The Oratorios of Giacomo
Carissimi in Hamburg Staatsbibliothek. Dans «Kongress-Bericht, Lüneburg»
1950
- JONES ANDREW V., (*1947). The motets of Carissimi. Ann Arbor, UMI
Research Press v. 1982
- KIRCHER ANATHASIUS, Musurgia Universalis. Rome 1650
- La scuola romana: G. Carissimi, A. Cesti, M. Marazzoli. Scritti di A.
Bruers [et al.] pubblicati in occasione della «X settimana musicale
senese» 16-22 settembre 1953. Siena, Ticci 1953 [106 p., ill., 24 cm]
- LIONNET JEAN, Carissimi copié par l’atelier Philidor. Dans «Bulletin
de l’atelier d’études sur la musique française des XVIIe et XVIIIe
siècles», publié par le Centre de Musique Baroque de Versailles
- MASSENKEIL GÜNTHER, Die Wiederholungsfiguren in den Oratorien Giacomo
Carissimis. Dans «Archiv für Musikwissenschaft» (13) 1956
- –, Zur Frage der
Dissonanzbehandlung in der Musik des 17. Jahrhunderts. Dans «Les colloques
de Wégimont» 1957. Paris, les Belles Lettres 1963
- –, Die oratorische Kunst in den
lateinischen Historien und Oratorien Giacomo Carissimis (thèse). Mainz
1952
- MATTHESON JOHANN, Grundlage einer Ehren-Pforte, Hambourg 1740
- QUITTARD HENRY, Giacomo Carissimi. Dans «Tribune de Saint-Gervais»
1900
- ROSE GLORIA, Giacomo Carissimi, 1605-1674. The Wellesley edition
cantata index series, fasc. (5), Wellesley, MASS, Wellesley College 1966
[1 v., musique, 30 cm]
- –, The Cantatas of Giacomo
Carissimi (thèse). Yale 1959; «The Musical Quarterly» (XLVIII) 1962
- SARTORI CLAUDIO, Giacomo Carissimi, catalogo delle opere attribuite.
Milano, Finarte v. 1975
- SCHERING ARNOLD, Geschichte des Oratoriums. Leipzig 1911
- STEINHUBER A., Geschichte des Collegium Germanicum Hungaricum in Rom.
Fribourg/Br. 1895
Discographie
|
[1
/ 166 ] Giacomo Carissimi Ten Motets Consortium
Carissimi – Disque NAXOS, 2001, 8555076,
enregistré en 2000. 1. Surgamus
In Eamus, Properemus — 2. Qui Est
Hic Vir — 3. O Vos Populi — 4. In
Te In Domine, Speravi — 5. Lucifer —
— 6. O Vulnera Doloris
— 7. Quasi Aquila —
8. In Coena Domini (Lamentationes
Jeremiae Prophetae) — 9. Qui
Tandem Sunt Mundi Deliciae — 10. Suscitavit
Dominus
|
|
|
|
[2
/ 166] Carissimi Damnatorum lamentatio
Hitoria di Jehpte
Le parlement de musique,
Martin Gester, dir. et orgue. Disque
Opus 111, 2003. 1.Damnatorum Lamentatio
— 2.Historia Di Jephte — 3. (Lelio
Colista) Sinfonia In Re Minore — 4. (Girolamo
Fescobaldi) O Mors Illa — 5. (Girolamo
Fescobaldi) Deus Noster — 6. (Leio
Colista) Sinfonia in Sib maggiore —
7. (Giacomo Carissimi) Felicitas
Beatorum
|
Jean-Marc Warszawski
25 décembre 2006 révision 20 mars 2007
|