|
Né vers 1455 à Étaples ; mort en 1537 à Nérac.
Théologien, Humaniste, Il s'intéresse
d'abord à Aristote qu'il veut débarrasser
des erreurs de la tradition. Il reprend les traductions
par Boèce, Bessarion et l'Arétin. Il y
ajoute des commentaires opposés
à la tradition thomiste.
En 1505, il publie les
traductions du Pimandre et de l'Asclépius
de Ficin, et le Crater Hermetis de Ludovico Lazzarelli,
récit d'une expérience de regénération,
il joint également un commentaire, mais prend
des distances avec la magie.
Vers 1508, il se consacre
plus à la théologie et en particulier
à la Bible. Il écrit en 1509, un psautier
en cinq langues, (introduit la philosophie pour étudier
les textes bibliques). En 1512, il publie un ouvrage sur les Épîtres
de Paul.
En 1521 il est vicaire général
de l'évêque de Meaux. Il Constitue le Cénacle
de Meaux.
Il écrit une traduction des Saintes
Écritures pour les fidèles, en 1521 des
commentaire des quatre Évangiles.
Condamné
pour hérésie à la Sorbonne, il
se réfugie auprès de Briçonnet,
évêque de Meaux. Menacé par
la Sorbonne et le Parlement, le Cénacle se disperse.
Il part à l'étranger.
En 1526 il est de
retour en France, et précepteur des enfants de
François Ier à Blois.
Il se retire en
1530 à Nérac, auprès de Marguerite
de Navarre.
En 1534 il achève la traduction de
la Bible (sur laquelle repose toutes les suivantes).
Il est à l'origine du mouvement Fabriste,
proche du protestantisme (évangélisme).
En théologie, Lefèvre relit les écritures avec un esprit critique et rigoureux et tente
de ramener les écritures dans le champ de la foi populaire. En musique, il reprend les théories de la Grèce Antique, derrière
Boèce, et la scolastique médiévale du Quadrivium.
Voir : Ciruelo Pedro (1470-1548) ; Glaréan (1488-1563).
 Démonstratin des intervalles
musicaux
Écrits relatifs à la musique
In hoc libro contenta : Arithmetica decem libris demonstrata.
Musica libris demonstrata quattuor. Epitome in libros
arithmeticos divi Severini Boetii
- Paris,
Johann Higman & Wolfgang Hopyl 1496 [facsimilé numérisé
de la Bibliothèque nationale de France] [édition numérisée
du Thesaurus Musicarum Latinarum du l'Université d'Indiana]
- Paris, Henri
Estienne 1514 [édition numérisée de la Bibliothèque
nationale de France]
- Localisations (78 exemplaires conservés) : A: Wien, Gesellschaft der Musikfreunde - Wien,
Österreichische Nationalbibliothek
- B : Bruxelles, Bibliothèque Royale
- CH : Basel, Universitätsbibliothek - Bern, Stadt- und Universitätsbibliothek - Lausanne, Bibliothèque cantonale et universitaire
- D : Freiburg i. Musikwissenschaftliches Seminar der Universität - Göttingen, Niedersächsische Staats- und Universitätsbibliothek
- Heidelberg, Universitätsbibliothek - Leipzig, Universitätsbibliothek - München, Musiksammlung der Bayerischen Staatsbibliothek - Nürnberg,
Stadtbibliothek - Regensburd, Fürstl. Thurn- und Taxissche Hofbibl. - Trier, Stadtbibliothek - Stuttgart, Württembergische Landesbibliothek -
Tübingen, Universitätsbibliothek - München, Universitätsbibliothek - Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek
- E : Madrid, Biblioteca Nacional - Sevilla, Biblioteca colombina
- F : Bordeaux, Bibliothèque municipale - Bourges, Bibliothèque municipale - Caen, Bibliothèque municipale - Clermont-Ferrand,
Bibliothèque municipale - Dijon, Bibliothèque municipale - Orléans, Bibliothèque municipale - Paris, Bibliothèque de
France - Paris, Bibliothèque de l’Arsenal - Paris, Bibliothèque Mazarine - Paris, Bibliothèque Sainte-Geneviève - Troyes, Bibliothèque
municipale
- GB: Cambridge, University Library - Glasgow, Euing Musical library - London, British Museum - Oxford, Bodleian Library - Tenbury, St.
Michael’s College
- I : Biblioteca comunale Ariostea, Ferrara - Bologna, Biblioteca del Conservatorio (Liceo Musicale ; oggi civico Museo Bibliografico Musicale)
- Milano, Biblioteca Trivulziana - Ostiglia (Mantova), Fondazione Greggiati - Piacenza, Biblioteca comunale - Roma, Biblioteca Casanatense - Roma, Biblioteca
S. Cecilia (Conservatorio) - Torino, Biblioteca nazionale - Treviso, Biblioteca comunale - Venezia, Biblioteca nazionale Marciana
- S : Lund, Universitetsbiblioteket.
- US : Boston, Mass., Boston Public Library - Boston, Mass., New England Conservatory of Music Library - Cambridge, Mass., Harvard College
library - New York, N. Y., Music Division, New York Public Library - New York, N. Y., Pierpont Morgan Library - Rochester, N.Y., Sibley Music Library,
Eastman School of Music - San Marino, Calif., Henry E. Huntington Library and Art Gallery - Washington, D. C., Rare Book Collection - Williamstown, Mass.,
Chapin Library College
In hoc libro contenta Epitome compendiosaque introductio
in libros arithmeticos divi Severini Boetii [...] Jacobus
Faber stapulensis magnifico domino Ioanni stephano Ferrerio
designato episcopo Versellensi studiorum amantissimo.
His diebus metallicis formulis arithmetices pariter
atque musices commissis elementis
- Paris,
Wolfgang Hopyl et Henri Estienne 1503 [facsimilé numérisée
de la Bibliothèque nationale de France]
- Paris, Henrici stephan 1510 [facsimilé numérisé
du Centre d'Études Supérieures de la Renaissance Tours]
- Paris, H. Estienne
1511
- Paris, S. de Colines 1522
- Localisations (23 exemplaires conservés) : D : München, Musiksammlung der Bayerischen
Staatsbibliothek - München, Universitätsbibliothek - Trier, Stadtbibliothek
- F : Bordeaux, Bibliothèque municipale - Grenoble, Bibliothèque municipale - Lille, Bibliothèque municipale - Paris,
Bibliothèque de l’Arsenal - Paris, Bibliothèque Mazarine - Paris, Bibliothèque de France - Paris, Bibliothèque Sainte-Geneviève
- Versailles, Bibliothèque municipale
- GB : Cambridge, University Library - Cambridge, Gonville & Cains College - Cambridge, Trinity College - Oxford, Bodleian Library -
London, British Museum
- US : San Marino, Calif., Henry E. Huntington Library and Art Gallery
Musica libris quatuor demonstrata [...] Jacobi Fabri
stapulensis elementa musicalie
- Paris,
Guillaume Cavellat 1551 [édition numérisée de la Bibliothèque
nationale de France]
- Paris, Guillaume Cavellat
1552
- Localisations (61 exemplaires conservés) : A. : Wien, Österreichische
Nationalbibliothek
- B : Bruxelles, Bibliothèque du conservatoire royal de musique - Bruxelles, Bibliothèque Royale
- CS : Praha, Hudební odd¬êlení Universitní kniovny (département de la musique de la bibliothèque
de l’université)
D: Dresden, Sächsische Landesbibliothek - Gotha, Landesbibliothek - Halle/Saale, Universitätsbibliothek - Leipzig,
Musikbibliothek - Linau, Stadtbibliothek - München, Musiksammlung der Bayerischen Staatsbibliothek - Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek -
Wittenberg, Evangelische Prediger-Seminar DK : København, Det kongelige biblioteket E : Barcelona, Bibl. Central de Cataluña F
: Besançon, Bibliothèque municipale - Bordeaux, Bibliothèque municipale - Le Mans, Bibliothèque municipale - Louviers, Bibliothèque
municipale - Marseille, Bibliothèque municipale - Paris, bibliothèque de l’Institut - Paris, Bibliothèque Mazarine - Paris, Bibliothèque
de France - Rouen, Bibliothèque municipale GB : Cambridge, University Library - Glasgow, Euing Musical library - Edinburgh, Reid library - London,
British Museum - Oxford, Bodleian Library - Tenbury, St. Michael’s College
- I : Assisi, Biblioteca comunale - Bologna, Biblioteca del Conservatorio (Liceo Musicale ; oggi civico Museo Bibliografico Musicale) -
Firenze, Biblioteca Marucelliana - Firenze, Biblioteca del Conservatorio - Modena, Biblioteca Estense - Padova, Bibl. Univ. - Roma, Biblioteca Casanatense
- Venezia, Biblioteca nazionale Marciana
- NL: Amsterdam, Tookunst Bibl.
US: Boston, Mass., Music Departement, Boston Public Library - Boston, Mass., New England Conservatory
of Music Library - Chicago, Ill. Newberry library - Durham, N. C. Duke University Library - Washington, D.C., Music Division, Library of Congress - Lexington,
Ky., School of Music Library, University of Louisville - New York, N. Y., Music Division, New York Public Library - Rochester, N.Y., Sibley Music Library,
Eastman School of Music - Washington, D.C., Music Division, Libra-ry of Congress
 Calcul des intrervalles musicaux
Bibliographie
- Jacques Lefevre d'Etaples (1450?-1536). Dans « Actes
du colloque d'Étaples les 7 et 8 novembre 1992
: Colloques, congrès et conferences sur la Renaissance »
(5) Champion, Paris & Slatkine, Genève 1995

Jean-Marc Warszawski Novembre 1995-30 mars 2011
|