|
Moine cistercien espagnol, membre d’une illustre et
riche famille tchèque (par sa mère) dont une partie, au service des
Hasbourg (Ferdinand III) est très active dans la guerre de trente ans.
Il est un athématicien, homme de lettres, philosophe.
Il étudie (humanités et philosophie), à Alcalá de Henares, avec son ami
Juan Eusebio Nieremberg. Il a entre autres Benito Sánchez comme
professeur.
En 1625, il intègre le monastère de La Espina, près de
Médine. Il étudie sous la direction de l’astronome et théoricien de la
musique Pedro de Ureña, puis, à Salamanque, il étudie la théologie avec le
célèbre thomiste Francisco de Araujo.
Il enseigne la théologie à Alcalá, Palazuelos et
Salamanque. Il voyage au Portugal.
En 1632, à l'Université de louvain, il est l'élève
d'Ignatius der Kennis (1589-1656), il obbtient le doctorat en théologie en
1638.
En 1635, il dirige les travaux de fortification de la
ville de Louvain menacée par les troupes françaises et hollandaises.
En 1644, il est abbé à Disibodenberg (Mayence). Il ets
à Prague en Prague, où il prend les armes contre les armées suédoises.
Il se fixe au monastère de Montserrat. En 1654, son ami
Fabio Chigi de-vient le pape Alexandre VII, et le nomme Cardinal. En 1656,
il est évêque de Campagna, en ; 1673, de Vigevano.
Écrits relatifs à la musique
Mathesis audax rationalem, naturalem,
supernaturalem, divinamque sapientiam arithmeticis, geome-tricis [...]
musicis, chronicis et architectonicis fundamentis [...] authore Joanne
Caramuel
Vigevano 1642 ; Louvain, A. Bouvet 1644 (3 ex.) ;
Praha, Typis Academicis & Schyparzianis 1652 (2 ex.); Lyon, Laurentium
Anisson 1670 (8 ex.)
CS : Praha, Hudební oddêlení Universitní kniovny
(département de la musique de la bibliothèque de l’université) - D:
München, Musiksammlung der Bayerische Staatsbibliothek - Neuburg/Donau,
Staatliche bibliothek (Provinzialbibliothek) - Regensburg, Staatliche
bibliothek (früher Kreisbibliothek) - Würtburg, Universitätsbiblithek - F
: Paris, Bibliothèque Mazarine - Paris, Bibliothèque de France - GB :
London, British Museum - P : Coimbra, Bibl. pública
Ferdinantus tertius sive sanctae crucis musicae
errorem totius orbis terrarum corrigentis novis canones
Wien, Matheus Cosmerovius 1647 (2 ex.)
A : Wien, Österreichische Nationalbibliothek - I : Roma,
Biblioteca S. Cecilia (Conservatorio)
Ioannis Caramuelis primus calamus tomus II ob oculos exhibens
Rhythmicam quae hispanicos, italicos, gallicos, germanicos [...] versus
metitur [...] edito secunda
Romae, Fabius Falconus 1663; Campania, Officina
episcopalis 1668 (3 ex.)
München, Musiksammlung der Bayerische
Staatsbibliothek - F : Paris, Bibliothèque de France - I : Roma,
Biblioteca S. Cecilia (Conservatorio)
Fétis signale l’édition d’un traité de Pedro Urena par
Juan Caramuel vantant les découvertes musicales de saint Grégoire contre
les perversions de Guy d’Arezzo qui réduisit la musique à six noms de
notes. Pour Caramuel, Urena rétablit l’ordre naturel des choses (Fétis,
dictionnaire biographique des musiciens) :
Arte nueva de musica, inventada anno da 1026 por Guidon Aretino,
restituida a su primera perfeccion anno 1620 por Fr. Pedro de Urena,
reducida a este breve compendio anno 1644 par Juan Caramuel (Roma,
Fabio de Tolco 1669). Il s’agit de la version espagnole de UT, RE, MI, FA,
SOL, LA, BI. Ars nova musicae (Vienne 1646)
Architectura civil recta y oblicua considerada y
dibuxada en el Templo de Jerusalem (comprend le « Arte nueva de musica
»)
Manuscrits
De nombreux manuscrits sont conservés aux archives du
chapitre de Vigevano (liste sommaire dans : Julián Velarde Lombraña, Juan
Caramuel. Vida y obra, Oviedo 1989, p. 388-415)
Autres écrits
- A Ioanne Caramuel Lobkowitz examinata, et falsa reperta. Löwen
1643
- Animadversiones in Meditationes Cartesianas, quibus demonstratur
clarissime nihil demonstrari a Cartesio (1644). Dans D. Pastine, «Caramuel
contro Descartes: obiezione inedite alle Meditazioni», Rivista critica di
storia della filosofia 27) 1972, p. 177-221
- Anitius Manlius Torquatus Severinus Boetius. Praha 1648
- Apologema pro antiquissima et universalissima doctrina de
probabilitate contra novem, singularem improbabiliemque Properi Fagnani
opinationem. Lugduni, Laurenti Anisson 1663 [212 p., 24 cm]
- Apparatus Philosophicus, quatuor libros distinctus. Frankfurt am M.
1657; Cologne 1665
- Architectura Natural. Vigevano 1682 (Madrid 1984)
- Basis Theologiae Regularis. Tomus secundus, hoc est, Bernardi Doctoris
Melliflui Elimatum ad regulam benedictinam Scholion, de praecepto et
dispensatione disceptans; fundamentalesque quaestiones quae in regulari
foro ventilantur, solide et benigne resolvens. Francofurti, Iohannis
Godefridi Schönvvetteri 1648
- Bernardi doctoris melliflui elimatum ad regulam benedictam scholion.
Löwen 1643
- Bernardus Petrum Leonem, Petrum Abailardum, et Gilbertum Porretanum
triumphans. Löwen 1639
- Brevissimum totius Cabalae Specimen. Bruxelles 1643 [appendice à
Puteanus, De Anagram-matismo]
- Cabalae Theologicae exidium: sive contra cabalistas Rabinos, qui ne
unum quidem de Deo verbum in sacris Biblias contineri somniarunt. Roma
1656; Fankfurt am Main 1657; Köln 1665
- Cinque lettere ad Antonino Diana. Éd. par Santo Burgio, Archivio
Storico per la Sicilia Orientale, Catania (89, 90) 1993-1994, p.
343-357
- Coelestes Metamorphoses, sive circulares Planetarum Theoricae, in
alias formas transfiguratae. Bruxelles 1639
- Conceptus Evangelici [...] Accedit Maria Liber. Sanctum Angelum della
Fratta 1665
- Critica philosophica, artium scholasticarum cursum exhibens. Vigevano,
Camillus Conrada 1681
- Cursus Mathematicus: arithmetica, algebra et geometria. Campagna,
officina episcopali 1667
- De DD. Cisterciensum et aliorum omnium Benedictorum respectu DD.
Aroascensium et reliquorum canonicorum regularium praecedentia libra.
Löwen 1644
- De Ecclesiae Romae Hierarchia libri decem. Prague 1653
- De philosophia moralis. s.l., s.d.
- De severa argumentandi methodo. Douai 1644; Dans Metalogica.
Frankfurt/M. 1654
- Declaración mystica de las Armas de España. Bruxelles 1636
- Dialexis de Non-Certitudine humanam libertatem in possessione et bona
fide plene conservans, opus novum et varium. Lyon, Laurent Anisson
1675
- Dominicus: hoc est venerabilis P. Dominici a Jesu-Maria. Wien
1654
- Enciclopedia concinatoria. Praha 1649
- Epistola ad Petrum Gassendum. Dans Pierre Gassendi Opera omnia, (VI),
Firenze 1727
- Epistolario con Atanasio Kircher. S. J. Éd. par Ramón Ceñal, dans
«Revista de filosofía» (XII, 44) 1953, p. 101-47
- Excellentissima Domus de Mello ab Imperatoribus Romanis
Constantinopolitanis, Hispanis, Fran-cis. Löwen, Everardus de Witte
1643
- Fragment sur la mathématisation des jeux de hasard. Dans «J. M. López
Piñero, V. Navarro Brotóns, E. Portela Marco, Materiales para la Historia
de las Ciencias en España, siglos XVI-XVII», Madrid 1976, 227-228
- Grammatica Audax. Frankfurt am M. 1651
- Grammatica de Pseudo-Arabico Idiomate. Frankfurt/M. 1651, Köln
1665
- Grammatica de Pseudo-Arabico Idiomate. Frankfurt am M. 1651; Köln
1665
- Grammatica Linguae Latinae. Roma 1663
- Haplotes de restrictionibus mentalibus disputationes. Lyon, sumptibus
Laurenti Anisson 1672
- Herculis Logici Labores tres [...] sive Praecursoris Logici pars
altera. Frankfurt am M. 1655
- In Regulam D. Benedicti Commentarius historicus, scholasticus,
moralis, iudicialis, politicus. Brugge, Nic. Breyghelium 1640
- Ioanne Bargantinus Lusitaniae illegitimus Rex Demonstratus [...]
translatus in iodoma latinum a D. Leandro Van der Brand. Louvain,
Everardus de Witte 1642
- Lapsi, puniti, ac reparati orbis catastrophae poema sacrum. Napoli
1666
- Leptotatos latine subtilissimus. Vigevano, Camillum Conradam 1681
- Logica vocalis, scripta, mentalis obliqua [2 v.]. Vigevano 1680
- Maria liber. Prague 1652
- Mathesis architectonica. Vigevano 1681
- Mathesis biceps vetus et nova, in omnibus et singulis veterum et
recentiorum placita examinantur. Campagna 1670
- Metalogica, disputationes de logicae essentiae, proprietatibus et
operationibus continens. Frankfurt am M., J. G. Schoenwetter 1654
- Met-Ethica. Vigevano 1682
- Moralis seu Politica Logica [2 v.]. Vigevano, Camillus Conrada
1680
- Motivum Iuris quod in Curia Romana discreptantur de Eminentissimi D.ni
Cardinalis-Ducis de Richelieu. Antwerpen, Gerardus Wolschati 1638
- Novem Stella circae Iovem, circa Saturnum sex, circa Martem
non-nullae, a P. Antonio Reita detectae [...] De primis D. Petri Gassendi
Iudicium Censura. Löwen 1643
- Pandectes philosophicus. De rerum et nominum analogia. Vigevano
1680
- Pandoxion Physico-Ethicum. Campagna, Typographie Episcopale 1668
- Perpendiculorum inconstantia ab Alexandro Calignoto [...] excogitata,
a Petro Gassendi bona fide tradita, et pulchro Commentario exornata; a
Ioanne Caramuel Lobkowitz examinata, et falsa reperta. Louvain 1643
- Philippus Prudens Caroli V. Imperatoris filius, Lusitaniae, Algarbiae,
Indiae, Brasiliae legitimus rex demonstratur. Anvers, Balthasar Moretus
1639
- Philosophia secundum dici. Frankenthal 1652
- Phosphorus philosophicus. Vigevano 1677
- Physico-Ethicon. Vigevano 1682
- Psalterio en que un gran Príncipe Lusitano descubriendo soberanías de
Espíritu con elocuencia devo-tissima y contrición conceptuosa, confiesa a
Dios sus culpas, y pide perdón de sus pecados. Bruxelles 1635
- Rationalis et realis philosophia. Löwen 1642
- Respuesta al manifiesto del Reyno de Portugal. Anvers, Balthasar
Moretus 1642
- Sacra Romani Imperii Pax, variis olim consiliis agitata, ensemble
avec: Iudicium Theologicum super quaestione, An Pax qualem desiderant
Protestantes, sit secundum se illicita, et: Sacrae Romani Imperii Pax
licita demonstrata. Frankfurt am M., Schoenwetter 1648
- Sanctus Benedictus Christiformis, sive S. Benedicti Vita. Prague 1648;
Vigevano 1680
- Sigalion Latine Harpocrates, Silentii Genus. Est Trismegisti
Theologici Tomus II, Vigevano 1679
- Sintagma de Arte Tipographica. Lyon 1664
- Solis et artis adulteria in quibus ostenditur et spherae doctrinam
aliter quam hucusque. Louvain 1644
- Steganographiae, nec non Claviculae Salomonis Germani, Ioannis
Trithemii [...] Declaratio. Köln 1635; 1637
- Sublimium ingeniorum crux iam tandem aliquando deposita. Louvain
1642
- Syntagma de arte typographica [...] di Juan Caramuel, ed altri testi
secenteschi sulla tipografia e l’edizione. A cura di V. Romani, Manziana,
Vecchiarelli v. 1988
- Templum Salomonis rectam et obliquam architecuram exhibens. Vigevano
1681
- Thanatosophia nempe Mortis Museum. Bruxelles 1637
- Theologia intentionalis de reali, morali, et virtuali; divino,
angelico et humano proprietatis et jurisdic-tionis dominio. Est Theologia
fundamentalis tomus III, primo et secundo editis Romae omnino consonans,
nunc primum in lucem prodit Lugduni, incl. aussi Theologia
praeterintentionalis. De efectibus, qui licet certo futuri praenoscantur,
nihilominus praeter aut etiam non posse imputari dicuntur. Est Theologia
fundamentalis tomus IV. Lyon, Philippus Borde & Guillelmus Barbier
1664
- Theologia Moralis ad prima, eaque clarissima principia reducta,
Lovanii, typis ac sumptibus Petrus Zangrius. 1645
- Theologia moralis fundamentalis. Frankfurt am M., Johann Gottfried
Schoenwetter 1652; Rome 1656; Lugduni, sumptibus Laurenti Anisson 1657 [2
t. en 1, editio tertia multo actior et emendatior]; Lyon 1664; Lyon,
Laurent Anisson 1676 [4 v.]; Lyon 1654 [Theologia Praeterintentionalis.
Est Theologiae Fundamentalis Tomus IV]
- Theologia Praeterintentionalis. Est Theologiae Fundamentalis Tomus IV.
Nunc primum in lucem prodit. Lyon 1654
- Theologia rationalis par prior: Praecursor Logicus. Complectens
Grammaticam audacem. Frankfurt am M. 1654; Bad-Cannstatt Ramón Sarmiento
1989
- Theologia rationalis, sive in auream Angelici Doctoris Summam
Meditationes notae et observationes liberales, philosophicae,
scholasticae, grammaticam audacem. Dialecticam vocalem scriptam et
mentalem, rectam et obliquam, herculeam, metalogicamque exemplis humanis
et divinis ediserit, totamque primam Angelici Doctoris partem eodem cursu
et labore dilucidat. Frankfurt, Johann Gottfried Schoenwetter 1654
- Theologia Regularis, hoc est in SS. Basili, Augustini, Benedicti,
Francisci etc. regulas commentarii. Francofurti, Theobaldum Schoenweter
1646; Lyon, Laurent Anisson 1665 [Theologia regularis, videlicet in
Sanctorum Benedictii, Basilii, Augustini et Francisci Regulas,
commentariis historici scholastici morales, judiciales, politici. Editio
quarta multo auctior]
- Trismegistus theologicus, latine ter-maximus, cuius tomi sunt tres, in
quibus tres virtuales et morales maximae quae sub collant restrictionum
doctrinam radicitus edisseruntur earum est: prima restrictiones sensibiles
a circunstantiis consignificantibus quae externae et notae sunt desumptae,
veniunt necessario admittendae. Et toto tomo I qui POLUMNEIA multiloquem
nominatur, discutitur. Secunda restrictiones insensibiles quae a silentio
proveniunt debent necessario concedi. Et toto tomo II qui EIGALITON.
Harpocrates Taciturnitas dicitur, examinatur. Tertia. Restrictiones
mentales sunt realiter loquendo impossibiles si essent possibiles essent
prorsus inuti-les essentque ad huc illicitae: etsi aliqualem utilitatem
prae se ferrent. Et toto tomo tertio qui ins-crilitur ferrent. Et toto
tomo tertio qui inscrilitur APAOTHE. Sinceritas, certissimis et
claris-simis analogismis demonstratur. Accessit KRIPHE Judex, arbiter,
quia agit de legibus, contrac-tibus, testamentis, caeremoniis et de
professione fidei et discurrens accurate per singula ostendit quisnam sit
et non sit legitimus usus sensibilium restrictionum. Vigevano, Camillum
Conra-dam 1679 [4 v.]
Bibliographie
Études musicales
BARBIERI PATRIZIO, Johannes Caramuel Lobkowitz,
1606-1682: Über die musikalischen Logarithmen und das Problem der
musikalischen Temperatur. Dans «Musiktheorie» (2, 2), p. 145-168
BARBIERI PATRIZIO, Krizanic, Caramuel e P. F. Valentini
sulla divisione dell’ottava musicale. Dans «Rad Hrvatske Akademije
Znanosti i Umjetnosti» (454) 1992, p. 19-48 [résumé en serbo-croate]
MACHABEY ARMAND, Quelques savants musiciens de l’époque
de Mersenne. Dans «Revue d’Histoire des Sciences et de leurs applications»
(XI), PUF, Paris 1958
Études générales
ANGELELLI IGNACIO, Ioannes Caramuel Lobkowitz: a
Bio-Biographical Note. Dans «Teorema» (6,3-4) 1976, p. 513-517
BALLESTEROS L., Diccionario Biográfico Matritense,
Madrid 1912, p. 118-120
BELLAZI PIETRO, J. C. Lobkowitz, Vigevano 1982
BERKA K. & SOUSEDÍK STANISLAV, K relacní logice
Jana Caramuela z Lobkovic. Dans Acta Universitatis Carolinae, Historica et
philosophica (2) 1972, p. 9-16
BERNARDI FERRERO DARIA DE, Il Conte I. Caramuel de
Lobkowitz vescovo di Vigevano. Architteto e teorico della architectura.
Dans «Palladio» 1965, p. 91-110
BERNARDINI L., Soto, Recenti tentativi di rivalutazione
del probabilismo catolico del Seicento. Dans «Sapienza», rivista
internazionale di filosofia e teologia (30) 1977, p. 194-214
BONET CORREA ANTONIO, Juan Caramuel de Lobkowitz,
polígrafo pradigmático del Barroco. Dans «Figuras, modelos e imágenes en
los tratadistas españoles» Madrid 1993, p. 191-234
BREKLE H. E., The Seventeenth Century. Dans Sebeok
(éd.), «Historiography of Linguistics», Den Haag et Paris, Mouton 1975, p.
277-382
BURGIO SANTO, Teologia barocca. Il probabilismo in
Sicilia nell’epoca di Filippo IV. Catania, Biblioteca della Società di
Storia Patria 1998, p. 70, 76-78, 90, 152, 158, 160, 162, 164-166, 170,
176
CANTOR MORITZ, Vorlesungen über Geschichte der
Mathematik. Leipzig 1913, II, p. 771
CÁRDENAS JUAN, Crisis theologica sive disputationes ex
morali theologia, in quibus pro votis ill. D. J. Caramuelis quamplurimae
eius opiniones ad crisim revocantur. Lyon 1670; Séville 1680; Séville
1687; Cologne 1690; Venise 1693; Venise 1700
CEJADOR JULIO, Historia de la lengua y literatura
castellana. Madrid, Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos (5) 1916, p.
126-128
CEÑAL RAMÓN, Juan Caramuel. Su epistolario con Atanasio
Kircher, S. J. Dans «Revista de filosofía» (12, 44) 1953, p. 101-47
CESTARO ANTONIO 1971, Le Diocesi di Conza e di Campagna
nell’età della Restaurazione. Rome
CEYSSENS LUCIEN, Autour de Caramuel. Dans «Bulletin de
l’Institut historique belge de Rome» (33) 1961, p. 329-410
CÓZAR RAFAEL DE, Poesía e imagen. Formas difíciles de
ingenio literario. Sevilla, El Carro de la Nieve 1991, p. 286-291;
513-515
CRESPÍN DE BORJA LUIS, Quaestiones selectae morales, in
quibus novae aliquae doctrinae J. Caramuel refutantur. Lyon 1658
DE PRADO JUAN MARTÍNEZ, Observationes circa Theologiam
fundamentalem D. D. Ioannis Caramuel. Alcalá 1656
DE WULF MAURICE, Histoire de la philosophie en
Belgique, Bruxelles 1910, p. 195
DELGADO FELICIANO, La Grammatica audax de Caramuel.
Dans «Alfinge Universidad de Córdoba» (4) 1985, p. 181-192
DIEGUEZ DAVID FERNANDEZ, Juan Caramuel. Dans «Revista
mathematica hispano-americano» (1) 1919, p. 121-127; 178-189; 203-212
–, Juan Caramuel,
matemático español del siglo XVII. Dans «Revista matématica
hispano-americana» (6) 1919
DOLLO CORRADO, Modelli scientifici e filosofici nella
Sicilia spagnola. Con inediti di G. Moleto, M. Malpighi, J. Caramuel.
Napoli, Guida v. 1984
DOLORES MARTÍNEZ GAVILÁN MARÍA, La gramatica castellana
de Caramuel 1663. Dans «Estudios Humanisticos. Filología» (11),
Universidad de León 1990 11, p. 95-116
ERDEMAN HUMANUS, Anti-Caramuel, sive Examen et
refutatio dissertationis, quam de de potestate Imperatoris circa bona
Ecclesiastica proposuit J. Caramuel. Trimonadi 1648
GARMA SANTIAGO, Aportaciones de Juan Caramuel al
nacimiento de la Matemática moderna (thèse). Valencia. 1978
GIBBONI ALBERTO, Un grande sconosciuto del Seicento:
Mons. Giovanni Caramuele. Dans «Palestra del Clero» (35), p. 959-962
GILLET JOSEPH E., Caramuel de Lobkowitz and his
Commentary 1668 on Lope de Vega’s Arte nuevo de hacer Comedias. Dans
«Philological Quarterly» (7) 1928, p. 120-137
GUIDONI MARINO ANGELA, Il colonnato di Piazza San
Pietro: dall’ Architettura obliqua del Caramuel al classicismo berniniano.
Dans «Palladio» (23) 1973, p. 81-120
GUTIÉRREZ CUADRADO JUAN, Juan Caramuel y su teorema
fundamental. Dans «Llull» (3, 1) 1980, p. 39-108
HERNÁNDEZ NIETO HÉCTOR, Comparación entre Lope y
Góngora según un Ms. de Caramuel. Dans «Perspectivas de la comedia» (II),
Valencia 1979, p. 61-68
HERNÁNDEZ NIETO HÉCTOR, Ideas literarias de Caramuel.
edición crítica, traducción, bibliografía y notas de las Epístolas
preliminares a cargo de Héctor Hernández Nieto; prólogo de Alberto
Porqueras-Mayo. Barcelona, PPU 1992
HERNANDEZ NIETO HECTOR, Las teorías literarias de
Caramuel. (thèse). University of Illinois 1975
HERNANDEZ NIETO HECTOR, Los manuscritos inéditos de
Caramuel. Dans «Actas del Sexto Congreso Internacional de Hispanistas»
Toronto 1980, p. 381-382
HERNÁNDEZ NIETO HÉCTOR, Una interpretación diversa de
la aritmética natural según un manuscrito de Juan Caramuel. Dans «Journal
de la Société des Américanistes» (65) 1978, p. 87-101
HERNÁNDEZ NIETO HÉCTOR, Una traducción y resumen de
Caramuel: Los apuntes sobre el teatro de José Alcázar. Dans «Kentucky
Romance Quarterly» (21), p. 473-484
HUBKA K., Caramuelova ‘Grammatica Audax. Dans «Listy
filologigcké» (100) 1978, p. 16-29
INEICHEN ROBERT, Über die Kybeia und die Arithmomantica
von Juan Caramuel y Lobkowitz: ein Kapitel aus der Frühgeschichte der
Wahrscheinlichkeitsrechnung. Universität Freiburg, Schweiz Mathematisches
Institut 1997, p. 48
JÜRGENSMEIER FRIEDHELM, War Johann Caramuel y Lobkowitz
1606-1682 Weihbischof von Mainz? Dans «Archiv für Mittelrheinische
Kirchengeschichte» (24) 1972, p. 259-266
LEINSLE ULRICH G., Einführung in die scholastische
Theologie, Paderborn, Schöningh 1995, p. 328-331
MARZAL FRANCISCO, Dialecticam certamen Artis Lullianae
singulare defensionum in Caramuelem antiperipateticum. De arte inveniendi
medium, Palma 1666
MERCORI JULIO, Apocrisis pro doctrina de probabilitate
Pr. Fagnani adversus apologiam J. Ca-ramuelis. Paris 1664
NAUX CHARLES, Histoire des logarithmes de Neper à
Euler. Paris 1971
OECHSLIN WERNER, Bemerkungen zu Guarino Guarini und
Juan Caramuel de Lobkowitz. Dans «Raggi» (9) 1969, p. 91-109 [en espagnol,
Anotaciones a Guarino Guarini y a Juan Caramuel de Lobkowitz, Anales de
arquitectura (2) 1990]
PADLEY G. A., Grammatical Theory in Western Europe
1500-1700. The Latin Tradition. Cambridge, Cambridge University Press
1976
PAREA ALDO & TERZI PAOLO & SORIANO PINUCCIA
(éd.), L’aritmetica binaria e le altre aritmetiche di Giovanni Caramuel.
Vigevano v. 1977
PASTINE DINO, Juan Caramuel. Florence 1975
–, Caramuel contro Descartes: Obiezione inedite
alle Meditazioni. Dans «Rivista Critica di Storia della filosofia» (27)
1972, p. 177-221
–, Dello scetticismo e del probabilismo
all’operatività: Juan Caramuel. Dans «Rivista critica di storia della
filosofia» (30) 1975, p. 411-419
–, Juan Caramuel: Probabilismo ed Enciclopedia.
Firenze, La Nuova Italia 1975
PASTORE ANNIBALE, G. Caramuel di Lobkowicz e la teoria
della quantificazione del predicato. Dans «Clasici e Neolatini» (1) 1905,
p. 125-135
PATETTA LUCIANO, Monsignor Caramuel. Milano, G.
Tranchida 1998
PAVESI FRANCESCO (éd.), Caramuel e la Cultura
Enciclopedica: Mostra di Manoscritti. Vige-vano, Aula Magna del Seminario,
30 Ottobre-10 Novembre 1982, Vigevano
PEREIRA PERO DE SOUSA, Mayor triumpho da Monarchia
Lusitana. Em que se prova a visô do campo de Ourique, que teve & jurou
o pio Rey Dom Affonso Henriques com os tres Estados em Cortes. Com que se
da satisfaçô ao que sobre a mesma visaõ se pede per Castella em o livro,
que se imprimio em Anvers an. 1639, intitulado Philippus Prudens
demonstratus, author o doutor Ioô Caramuel. Compsto por Pero de Sovsa
Pereira. Lisboa, M. da Sylva 1649
PEREZ DE LABORDA ALFONSO, Caramuel y el cálculo
matemático. Dans «Cuadernos Sal-mantinos de Filosofía» (15), p.
193-234
PEREZ GOYENA A., ¿ Defendió Caramuel la falibilidad del
Papa hablando ex cathedra? Dans «Estudios Eclesiásticos» (3) 1924, p.
435-438
PICHARDO CORONADA, La Metamétrica de Juan Caramuel: el
esquema potencial de los poemas máquina. Dans «Semiosfera», revista
internacional de Humanidades y Tecnologías Universidad Carlos III (5),
Madrid 1994, p. 49-84
PISSAVINO PAOLO (éd.), Le meraviglie del probabile:
Juan Caramuel 1606-1682. Vigevano 1990
SALMON V. 1969, Review of: Noam Chomsky. Dans
«Cartesian Linguistics, Journal of Linguistics» (5) 1969, p. 165-187
SCHOLZ FR., Caramuels Lehre über die Möglichkeit von
‘Parvitas materiae in re venerae’. Dans «Trierer Theologische Zeitschrift»
(74) 1965, p. 332-352
SOUSEDÍK STANISLAV, Diskrení logica Jana Caramuela z
Lobkovic. Dans «Filosofický Casopis CAV» (17) 1969, p. 216-228
–, Filosofie v ceských zemích mezi stredovekem a
osvícenstvím. Praha 1997, p. 185-210
–, Jan Caramuel, opat emauzský. Dans «Acta
Universitatis Carolinae Pragensis» (9) 1968, p. 115-138
–, Leibniz und Caramuels Leptotatos. Dans
«Leibniz’s Auseinandersetzung mit Vorgängern und Zeitgenossen», I.
Marchlewitz & A. Heinekamp éditeurs, Stuttgart 1990, p. 191-199
–, Universal Language in the Work of Juan
Caramuel. Dans «Acta Comeniana» (9, 33), p. 149-158
SPEI FRANCISCUS BONAE, Apologema retortum pro Pr.
Fagnani doctrina contra doctrinam de probabilitate J. Caramuelis. Anvers
1665
–, Nactua belgica ad aquilam Germanicam R. D.
Caramuelis. Louvain 1657
TADISI JACOPO, Memorie della vita di Monsignore
Giovanni Caramuel di Lobkowitz. vescovo di Vigevano 1760
TRITHEMIUS JOHANNES (1462-1516), Steganographiae nec
non Claviculae Salomonis germani. Coloniae Agrippinae, typis Egmondanis.
Sumptibus auctoris 1635
VELARDE LOMBRAÑA JULIAN, Juan Caramuel y la ciencia
moderna. Estudio de su obra hasta 1644. Dans «Actas del primer Congreso de
Teoría y Metodología de las Ciencias», Oviedo 1982, p. 503-549
VELARDE LOMBRAÑA JULIAN, Juan Caramuel. Vida y obra,
Oviedo, Pentalfa 1989
–, Proyectos de lengua universal debidos a
españoles. Dans S. Alvarez, F. Broncano Quintanil-la y M. A. (éditeurs),
«Actas del I Simposio Hispano-Mexicano de Filosofía. Sal-manca, octubre
1984. Volumen II: Lógica y filosofía del lenguaje». Salamanca, Edi-ciones
Universidad, Diputación Provincial 1986, p. 211-235
VERDE FRANCESCO, Theologiae Caramuelis positiones
selectae, novitatis frustra appellatae ab D. L. Crespino. Lyon 1662
VILLA REAL FERNANDES MANUEL (1611?-1652), Anticaramvel;
o, Defença del manifiesto del reyno de Portvgal. Paris, M. Blageart 1618;
1643; 1649
WILLI DOMINICUS, Päpste, Kardinale und Bischöfe aus dem
Cistercienserorden. Bregenz 1912
Lexicographie
ALVAREZ Y BAENA JOSE ANTONIO, Hijos de Madrid ilustres
en Santidad, Dignidad, Armas, Ciencia y arte. Madrid 1740, III, 247
ANTONIO NICOLÁS, Bibliotheca Hispana. Madrid 1783, p.
666-671
BRUCKER JAKOB, Historia critica philosophiae. Leipzig
1743, IV, p. 132-135
CRASSO LORENZO, Eloggi d’huomini letterati. Venise
1666
DÖLLINGER IGNAZ VON & REUSCH FR. HEINRICH,
Geschichte der Moralstreitigkeiten in der römisch-katholischen Kirche seit
dem sechzehnten Jahrhundert. Nördlingen 1889
FOPPENS JEAN-FRANÇOIS (1689-1761), Biblioteca Belgica.
Bruxelles 1739, p. 601
MONCHAMP GEORGES, Histoire du cartésianisme en
Belgique. 1886 Bruxelles, p. 157
MUÑIZ ROBERTO, Biblioteca Cisterciense española. Burgos
1793, p. 68-79, 375
NICERON JEAN-PIERRE, Mémoires pour servir à l’histoire
des hommes illustres dans la Républi-que des Lettres. Paris 1734, 29, p.
259-278
PAQUOT JEAN-NOË, Mémoires pour servir à l’histoire
littéraire des dix-sept provinces des Pays-Bas, de la Principauté de Liège
et de quelques contrées voisines. Louvain 1768, (II) p. 175-185
SAN JOSE MIGUEL DE, Bibliographia. Madrid 1734, (3) p.
47-51
UGHELLI FERNANDO, Italia Sacra. Venise 1719, (IV) p.
824; (VII) p. 824-825
VISCH CHARLES DE, Bibliotheca scriptorum sacri Ordinis
cisterciensis. Douai, G. Serrurier 1649; Coloniae Agrippinae, Joannem
Busuaeum Bibliopolam 1656, p. 178-197
WERNER KARL (1821-1888), Geschichte der katholischen
Theologie. München 1866, (IV) p. 56-62
Jean_Marc Warszawski
Novembre 1995-2 avril 2007
|